BOLSHUIZEN Wandelend vanuit Ezinge passeer je uitgestrekte landerijen, een omgekeerde vlag bij Oostum van een boer die, opgestookt door de BBB, vindt dat er nog meer subsidie naar de landbouw moet en gehuchtjes. Ingeklemd tussen Schifpot en Brillerij ligt Bolshuizen aan het Aduarderdiep met twee boerderijen. In Appgroepjes kent slechts één gast (fietser natuurlijk) Bolshuizen.
UIT DE KAST Atelier Forma Aktua organiseert een laagdrempelige expositie van 8 juli t/m 16 augustus, Zomersalon genaamd. Okee, denk ik, daar doe ik graag een keer aan mee. Ik zoek vijf schilderijtjes bij elkaar, geef ze een bijpassende naam en bedenk een vraagprijs. Klinkt gemakkelijker dan het is. De namen zijn: ‘Figelaaiern’, ‘Vrouw I’, ‘Stuudzje’, ‘100 intermezzi’ en ‘Allegro ma non troppo’. Die laatste naam ‘snel, maar ook weer niet te’ dekt ook mijn gehele inzending. De prijzen: € 99,- € 1.000,- € 66,- en nog twee keer € 99,-. Waarom die uitschieter naar 1K? Het gaat om een verkoopexpo en de afko NTK bij ‘Vrouw I’ werd niet geaccepteerd. Ook mijn voorstel om de bedragen in drie maandelijkse bedragen af te laten rekenen is onmogelijk. Ik realiseer me goed dat meedoen een vorm van ‘uit de kast komen is’. Mijn obsessief-compulsieve geometrische fase herkende ik na een toevallige kennismaking met Gerhard Richter die meer dan een decennium aaneen blokjes schilderde.
UROLOGIE Dat alle mannen mèt maar niet alle áán prostaatkanker doodgaan is een geruststellend idee. Een verhoogde psa kan wijzen op een vergrote prostaat, een ontsteking of een kankervorm. Mijn behandelend specialist, nou ja, een ANIOS, een basisarts met een passie voor oudemannenkwalen denk ik, glimlacht wat als ze merkt dat ik mijn huiswerk gemaakt heb. Ik lijd aan een milde vergroting en ze wil me weer zien over een half jaar. Hmmm. Vrouw I houdt me tegen als ik hier de echofoto wil posten. Ik vergeet ANIOS te vragen of ze de, voor mij nog onvindbare, passage over prostaat melken kent in een boek van Maarten ’t Hart.
‘GEVERFDE VOGEL’ VAN KOSINSKI Even weer een boek uit de oude doos lezen, denk ik, en ik kom bij ‘Geverfde vogel’ van Jerzy K. uit dat ik als twintigjarige voor ’t eerst las. Het was een spraakmakend en destijds controversieel boek en werd in 1966 met een lovende pers ontvangen en telde al snel 15 drukken. Sodomie, massaverkrachtingen, horror, racisme, rabiaat antisemitisme, hekserij. De zwartharige jonge hoofdpersoon krijgt een zware jeugd in de door animalistische duivels en demonen beheerste Poolse wouden eind 30 begin 40 vorige eeuw. Een bijzonder boeiend boek. Dat de Poolse plattelandbewoners het werk minder waardeerden laat zich raden.
MRI-SCAN KNIE Je bent 70 en je knie is wat gevoelig, nog lang geen schurende krgggg-geluiden, gewoon wat, eeh, gevoelig. Paracetamolletje, ibuprofinnetje, moderne bamboe knee brace (zeg nooit steunkous) en klaar. Je wens mee te doen aan wandel4daagse leidt je naar het wittejassenwoud. Het alledaagse begrip slijtage wordt na de MRI-scan in je dossier in extenso & onheilspellend verwoord: Graad 4 chondropathie (= tot op het bot versleten kraakbeen), degeneratie (= slijtage) meniscus en Bakerse cyste (= zwelling met vocht). En dan nog wat doorgemaakte partiële ruptuur (= scheurtje) voorste kruisband. Maar niks over de wandel4daagse.
MADELIEF Op het superuitgestrekte terrein van de Lentis-kliniek in Zuidlaren kom je een keur aan beeldende kunst tegen. Ik zie ‘Madelief’ van Marion Piersma, een zonnende vrouw die bijna uitbehandeld is: tot op de laatste vezel uitgerust en hersteld, maar nog niet zo dat ze de kijker aan durft te kijken.
DINSDAG Zoals alle zeventigplussers hele delen van Koot en Bie uit hun hoofd kennen, zo weten ze ook alles van psa-waarden. Ik herlees ‘Prostatitis’ uit ‘Veertig’ van Kees van Kooten en vraag advies aan mijn beste kameraden: wat te doen? Bloedonderzoek wijst een 40% hogere waarde aan dan de bovenwaarde. Het risico van prostaatonderzoek is dat witte jassen je meesleuren in 
overbodige onderzoeken. Ik besluit deze keer te luisteren naar Kees, Rob en Ted. Op naar de uroloog. Maarre, ik leer ook dat in Nederland de psa-bovenwaarde in 2014 met 25 % naar beneden is bijgesteld. Enne, de vermaarde Amerikaanse Mayo Clinic gebruikt een bovenwaarde voor 70-plussers die meer dan twee keer hoger is dan die ik op mijn Certe-formulier zie. Hmm. Opmerkelijk.
WOENSDAG Na drie weken (duurzaam, avontuurlijk, cultureel, veelzijdig, verrassend en gerieflijk) treinen in Italië vraagt Treinreisorganisator 
DONDERDAG Op mijn Giant compenseer ik mijn vertrek uit de provincie en geniet volleteuggewijs in vliegende vaart van een van de mooiste natuurgebieden nabij Stad: de Onlanden. Ondanks de nare naam blijven vogelaars en fotografen proberen de visarend te spotten. Fietsers verlagen hun tempi omdat de werkelijk wonderschone natuur imponeert. Het benadert Friese vergezichten, maar dan zonder kerktorens en staande masten. Ik stop voor een kunstwerk dat uit drie hoge houten stoelen bestaat.
VRIJDAG Zo’n vijftig leden, 10 mannen en 40 vrouwen, van kunstenaarsvereniging AKKA (geslaagden van de Klassieke Academie in Groningen) 
Wat een heerlijk boek. Verrassend. Nieuw. Tegendraads. Echt. Droog beschrijft de onbegrepen stadsduif, gehaat en zeer geliefd. Uitgebreid gaat hij in op het nare en pijnlijke verschijnsel ‘stringfoot’ en initiatieven om de stadsduif te beschermen. Overal staan mensen op om het woord dierenliefde inhoud te geven. Een van de interessantste en effectiefste initiatieven is de stadsduiventil in Gouda. Op een gemeentelijk gebouw staat een til van 25m²die door duifvrienden wordt beheerd. Op zorgvuldige wijze wordt de stadsduifpopulatie gemonitord, gesteund en beschermd.
Vanwege de duif bezochten we het Griekse eiland Tinos, een eiland dat bekender staat om de honderden duifhuizen dan om de breed toegepaste dieronvriendelijke vastbindwijze van schapenpoten om weglopen te voorkomen. Omdat ik meer een vriend van de underdog dan van de Überhund ben ging ik steeds meer van duiven houden. Voeren, beschermen en verdedigen tegen de duivenhaters. Waar ik ook kom, (recent in Italië zie ik dat in alle Noord-Italiaanse steden middeleeuwse bouwwerken voorzien zijn van gaten in de muren, ideaal voor nestelende doffers en duivinnen) overal bekijk ik de duif en leer onnozelaars wat goed duivenvoer is.
DEEL I En ja hoor, je wordt zeventig, het lichamelijk verval begint en je loopt de deur plat bij je huisarts. De hypochonder in jou ontwaakt. Een ver familielid, aangetrouwde man, 73, overlijdt na een fietstochtje. Zelf ook een verwoed fietser, schrik je wat. De schrik ebt weg als je hoort dat het om een bredebandentochtje ging. Tijdens de fietsrit begaf het hart het, veroorzaakt door een te hoog cholesterolgehalte.
17 MEI Vicenza, Met een collectief museumticket bezoeken we vier musea. Een wonderbaarlijk overdekt, hoog ‘Olympic Theatre’ waar de binnendienst vergat een steuntouw vast te maken zodat een wankele zeventigjarige bijna een doodsmak maakte, het Palzzo Chiericati en nog enkele. In het Chiericati middeleeuwse en Renaisssance kunst, bombastisch, eenvoudig, knap geschilderd, groot werk met veelal religieuze beelden uit tijden dat Less is 
More en correcte perspectiefinfo loze dingetjes waren. V is een prachtstad met veel architectuur van Palladio en (op zondag) veel muziek op straat, veeleer openluchtconcertjes dan straatmuziek. En, niet onbelangrijk, veel en betaalbare terrassen. [Op het nieuws horen we over een idioot die in Modena, waar we op 5 mei waren, op het publiek is ingereden met enkele doden en zwaargewonden tot gevolg]. Wij hebben geluk gehad.
18 MEI Verona, vanwege de treinstaking heeft Opreis.nl ons vorige week al een ticket gestuurd van de Flixbus. Handig dus. De bus is tot de laatste plaats bezet met een keur aan zwetende reizigers. De binnenstad van Verona is in zijn geheel werelderfgoed. De rivier de Adige doorsnijdt de stad en levert verschillende mooie bruggen op. Mustsees: de Arena, Piazza delle Erbe, Piazza Bra, de Scaligero Brug, enz. 
Ons hotel zit nabij station Porta Nuova. We maken gebruik van de bus: vaak nog diesels maar met een excellent betalingssysteem: met de bankpas enkel even inchecken voor € 1,66 en dan anderhalf uur onbeperkt meerijden op niet de meest klimaatonvriendelijke methode. Een ratje op straat, bijbelaanprijzers, soms wat vergeten vuilniszakkies, echt een grote stad.
19 MEI Verona: Nabucco, La Boheme La Traviata, Aida, Carmina Burana, alle grote opera’s komen dit jaar weer voorbij in L’Arena, een amfitheatar met 20K zitplaatsen, waarvan 12 à 13K worden gebruikt bij concerten. Een openluchtspektakel van de eerste orde. Vandaag de laatste dag Italië. Wat een leuk land en wat een prachtige steden. Als een van oorsprong Friese plattelandsjongen waar vroeger thuis de enige opsmuk bestond uit een molenschilderij van Jo Rispens, een ingelijste huwelijksbelofte ‘Draagt elkanders lasten’ en enkele glasinloodraampjes met sterren van de voetbal in de tussendeur, krijg ik hier heel wat te verstouwen. Op sommige buurtsuperplafonds word je door eeuwenoude afbladderende fresco’s 
aangestaard die nog jaren wachten op restauratie. Ik voel een mix van weemoed en zin om Groningse dingen weer op te pakken. Mijn geheugen wordt gesteund door dit blog en de Polar Steps van vrouw I. Wat een verschil met vroeger, toen we een rolletje foto’s volschoten, die ontwikkelden en in plakboeken lijmden. Vandaag twee interessante ontmoetingen: met Delfina die gedurende een wandeling mijn professoressa Italiaans is. Een vrolijke jonge vrouw met Venezolaanse roots. Later op de middag spreek ik een cellist die speciaal voor mij Bach speelt. Kippenvel op een warme dag.
10 MEI Italië heeft een prima werkend, enigszins ouderwets, openbaarvervoersysteem. Op stations zijn nog loketten voor kaartjes, vaak bemenst door uiterst vriendelijke medewerkers. Opvallend op de stations is dat overdag superlange goederentreinen voorbij komen jakkeren. De gele lijnen waarachter je dient te blijven zijn er niets voor niets. Om de paar seconden worden treinbewegingen met een robotachtige stem in twee talen aangekondigd. Ik praat met drie pubers, van wie één, iemand die veel met games in de weer is, prima Engels spreekt. De andere twee bakken er niets van. Op de 
11 MEI Een wandeling door de prachtige stad leidt ons naar het hoogtepunt: een qua grootte en uitbundigheid Sintpieteriaanse basiliek Sant’Antonio. Fresco’s, beelden, binnenplaatsen, kerkelijke hulpstukken, van alles meer, groter en sierlijker, af en toe lelijker dan je voor mogelijk houdt. Jammer dat het bijhouden van de drie binnentuintjes wat weinig aandacht krijgt. In vitrines de nieuwe dagboeken van paus Leo Prevost. Naast de uni een boekenzaakje waar de tijd lijkt te hebben stilgestaan: schriften en vulpennen (van het merk Online) te over.
12 MEI Onze treinticket twee uren vervroegen omdat we eerder in Treviso willen zijn, lukt prima. Maar vanwege een storing wordt het tripje in tweeën geknipt: een stuk met de bus en een stuk trein. Ook Treviso is een prachtige stad met als attractie een door de stad kronkelende rivier de Sile. Luigi Bailo is een aardig museum. Ik zie een klassiek beeld dat me aan de discussie over manosphere-gedrag doet denken. Vrouw I vindt het nog wat lastig zich erin te herkennen.
vier stegen, wordt het rustiger. San Marco Plaza is weer druk. De gondeliers, zonder uitzondering strakke boys, doen hun kunstje vanaf € 90,-. De gondels zijn ware praalschuitjes: blinkend zwarte lak met gouden accenten. Op San Marco doen we ons duurste terras ooit, maar dan wel met live muziek. Maar wat een plein! In European Cultural Centre is een expositie ‘Gaza – No Words’ van Palestine Museum US.
14 MEI Conegliano, het eerste stadje waar wat minder over te vertellen valt, het is er rustig, groen, beetje heuvelachtig, fris en enigszins saai. We verblijven in een sporthotel met grastennisbaan, tafeltennis en zwembad. Brrr. We horen over een mogelijke treinstaking volgende week. 15 MEI Half leeuw half vrouw, deze sfinx staat op Piazza Cima van Proseccostad Conegliano.
nedergedaald ter helle, surrealistisch werk en paarden. Bijzonder werk. Per sneltrein naar Vicenzo. In deze stad heerst het 16e euwse werk van architect Palladio. Een eerste wandeling bevestigt ons vermoeden: een prachtstad. Maar waarom die dieselbussen door het stadshart moeten?
3 MEI Dat Bologna beroemd is vanwege de arcades in de centrumstraten maken we mee, bijna vier km portieken, ideaal voor daklozen. Overal schaduw en de kans op straat te lunchen. We zijn zeer onder de indruk. Anders dan in het door de maffia beheerste Palermo hier weinig betonrot en schone straten. Door een opening in een muur, de Finestrelle di Via Piella, zien we een kanaaltje tussen de rode gebouwen. De twee beeldbepalende middeleeuwse torens Le due Torri hebben over de hele oppervlakte openingen, ideaal voor nestelende duiven.
4 MEI Parma barst net als Bologna van de middeleeuwse (religieuze) bouwwerken. Een prachtig stadscentrum met mooie pleintjes. Bijna elke Italiaan de ik even aanschiet wil zijn Engels praktiseren. Toch lukt het me enkele kleine gesprekjes te voeren: met twee oude dames over een doorkijkje, met enkele mannen op straat die ik vraag naar de op vliegopeningen lijkende gaten in middeleeuws metselwerk en met de hotelmevrouw over twee soorten stekkers. Mijn Italiaans is harkerig maar iedereen begrijpt me. De politie werft nieuw personeel. Een vette Lambo trekt jongeren.
5 MEI Een dagje Modena tussendoor vanuit Parma. Het mag de stad van de Ferrari zijn, maar geen enkele gezien. Mijn boek interesseert me minder dan mijn cursus Italiaans. Een Amerikaanse op het terras herkent het verslavende aspect van DuoLingo. Parma is de stad van Verdi. Modena van Pavarotti. Bij het station een buste van een hoge politieman die werd omgelegd door de maffia.
6 MEI Veel zon en weinig regen maakt de Povlakte een vruchtbaar gebied. Vandaag voor het eerst een dag met regen. We treinen van Parma via Bologna naar Ravenna. In de mozaïekstad lopen bijzonder veel schoolklassen, ik tel op een dag bijna 70. Tableaus maken van fijngeslagen stukjes glas lijkt in vroeger tijden tijdrovender geweest te zijn dan nu. Morgen kom ik hiervan terug.
7 MEI Middeleeuwse en hedendaagse mozaïeken gezien: indrukwekkend. Als ik eens de Corriere delle Sera-app open, valt mijn kennis van het Italiaans me nog smerig tegen. Ja, ik zie dat Rubio bij de paus is geweest en 40 minuten moest wachten. Dat Berlijn graag autovrij wil worden. Dat Nobelprijswinnaar Coetzee het verdomt naar Israël te reizen vanwege de moorddadige aanpak van de Palestijnen, of las ik dit ergens anders?
8 MEI Nog niet op Ravenna uitgekeken vertrekken we naar Ferrara, weer een gouden greep. Prachtig centrum, leuke terrassen op pleinen en een joekel van een kasteel. We denken vaak na over de klerikale middeleeuwse pracht en praal van de Italiaanse steden. In gedachten maken we vergelijkingen met steden in Nederland: Maastricht, Nijmegen. Leiden, 010, 020, Groningen, de Elf. De treinen zitten overvol met aan obesitas lijdende Amerikanen op weg naar Venezia. Lezen ze La Repubblica dan niet die meldt dat er vanwege de mogelijke aanwezigheid van Israël een 24-uurs staking is? Een artikel over een smartphone-vrije school in Ierland is net te doen.
9 MEI Ferrara wordt gedomineerd door een supergroot kasteel, Castello Estense, in het centrum. Ons lokt een expo van Gianfranco Goberti. Kasteel en kunst vallen niet tegen. ’s Middags zijn er op het zonovergoten plein vendelzwaaiers, trommelaars, en een middeleeuwse optocht. Morgen naar Padova.
1 MEI we nemen een ongewone afslag. Niet de snelweg richting Assen in onze deel-Clio maar wandelend naar het hoofdstation. Ons treinreisdoel vandaag is München via Utrecht en Keulen. Bijna tien uren treinen. Onderweg dompelt de nieuwste van Elif Shafak me onder in een ongekende wereld. Via de mail krijg ik nog twee overlijdensberichten: oud-collega Jan V en neef Piet R zijn uit de tijd gekomen. Gemiddeld werden ze 83,5. Naast ons Amerikanen, patriotten. De aansluiting naar München, dat de Italianen Monaco noemen, redden we net. Het Münchener Hauptbahnhoff behoort tot de lelijkste die ik ken. ’s Avonds in de Altstadt zien we dat de 1-meidracht hier gelijk is aan die van de Oktoberfeste.
Drie weken de hort op, wat nemen we mee? Elk een koffer, ik een rugzakje erbij en vrouw I een tasje. Hoewel ik vaag droomde van licht reizen, valt dat tegen: mijn koffer is dik 9 kilo, mijn toilettas alleen al is 1,5. Met het oog op de vele geplande wandelingen krijgt mijn gevoelige knie die doet alsof hij 80-plus is, een halve meter bamboesteunkous die de verpakking uit China opgewekt Knee Brace noemt. Klinkt inderdaad beter. Heb nog geen hulp nodig om de brace aan te trekken. Morgen door Oostenrijk naar Bologna.
2 MEI het ontbijt is okee, uit een ooghoek zie ik champagne light, witte spumante. Ik weersta het. Zeven uren treinen door Oostenrijk. Weer een supersneltrein. Vrouw I doet aan Polar Steps. Andere benamingen voor Bologna: la Dotta, la Rossa, la Grassa, La Turrita (resp. de geleerde, rode, vette en getorende). Een prachtige stad. We zitten aan de Via dell’Indipendenza die naar het Piazza Maggiore loopt. Bomvol wandelende Bolognezen. Rijen voor ijsverkopers. Op het Piazza een Pro-Palestina-demonstratie. Verderop een goochelaar. Op een terras eten we tagliatelle met ragù alla bolognese. Niet verkeerd. We zien opvallend weinig fietsen.
ZONDAGMIDDAG Klassieke poëzie ontmoet, op ‘versmeltende verbinding’ jagend, rap en hiphop. Zondagmiddag om 15.00 uur zit het museumcafé ramvol. Dasha, Riley, Just Ron, Hiphoppers en rappers, hebben, daartoe aangestoken door Anne Boorsma, teksten van J. P. Rawie gebruikt voor hun taalspecialisme: met een zeker ritme, vaart, en dynamiek teksten, woorden, flarden via een microfoon versterkt en met vlotte bewegingen ten gehore brengen. De haperende geluidsinstallatie en een om de paar seconden piepend en krakend openende automatische buitendeur verbeelden de situatie van het GM: gastvrij op zijn zuinigst. Het overwegend seniore publiek is onder de indruk van deze ultieme verbindingspoging, L noemt het schattig. Het bijna feestvarken, Rawie wordt morgen 75, zit in zijn beste pak aan een lange tafel met officials alles bereidwillig, onverstoord en soms glimmend als een opgewreven goudreinet, aan te horen. Hij is zodanig onder de indruk dat hij vergeet een dankwoordje aan de performers uit te spreken.
WOENSDAG Met T gewandeld rond Gieten. Ouwe verhalen opgerakeld, elkaar bijna altijd gelijk gegeven, de boerderij van boerin Agnes voorbijgelopen, de merites van openbaar onderwijs, info over de paus en de verderfelijke rol van oorlogsmisdaden uitvoerende en goedpratende Amerika en Israël uitgewisseld en bijna geconcludeerd dat als je religies maar achter de (voor)deur houdt veel wereldproblemen zouden oplossen. Dat mijn fiere, vlotte, zekere, gezwinde pas allengs wat aan stabiliteit inboet zal aan de genen liggen en baart me zorgen maar neem ik voor lief.
VRIJDAG De Ruach-tentoonstelling in de A-kerk is als een boek van Buwalda, je moet moeite doen om waardering voor het werk te voelen. Ik zie bijzonder werk van Arno Kramer, lees in een bijschrift met een extreem hoog flauwekulgehalte dat het ongrijpbare wordt verbeeld. Sja. Toch kijk ik geboeid naar het werk dat van onheilspellend zwart met een perspectivistische lenigheid die doorgaans enkel aan verzonnen goden en drankorgels is voorbehouden via zwarte raven naar compulsief-obsessief kinderlijk getekende kleurige rondingen gaat boven eenvoudig getrokken lijnenwerk.