MAANDAG Tropische temperaturen, een knie zonder kraakbeen, fijne logees, broeierige avonden, een klustuin die schreeuwt om bewatering, het laatste Zomergastendeel dat nog afgekeken moet worden, een nog in te plannen onderhoudsbeurt voor de Giant: niets staat de voorbereiding voor de wandelweek in de weg. Vandaag scoor ik de knippenkaart voor de massages van dinsdag t/m vrijdag na de inspanning en worden we bijgepraat over het pijnsensiviteits onderzoek van UMCG en HANZE-hogeschool waar T en ik aan meedoen, elke dag voor en na de tocht.
DINSDAG CODE ROOD De temp stijgt tot 34° en wij wandelaars doorstaan de verzengende hitte op de steppe die heer Onlanden heet. Een schitterend 
natuurgebied, aangelegd als waterberging ten zuidwesten van Stad. De zeearend, aka ‘de vliegende deur’ nestelt hier en wijkt voor de stappende Meindls, Lowas en Dolomites. De 4daagse organisatie is perfect: waterpunten, toiletten, plaskruisen, en voldoende routebordjes. Mijn makker wordt allengs stiller: gewend als hij is aan uitbundig getoeter en gezang in Nijmegen, overvalt de rust, weidsheid en de stilte hem hier. Zijn lust om te zingen smelt als waterijs in een kinderhand. We hebben het naar de zin. Visioenen van een frikandel speciaal verdampen. Na vijf uren drinken we bier en kneedt een masseur mijn kuiten.
WOENSDAG elke dag opstaan om 5, ontbijtje fixen voor vier en dan zie ik dat er vanavond in Martinikerk een juryconcert is met Rie Hiroe, Juan María Pedrero en Jeremy Joseph, alle drie met behoorlijk wat Bach. In wisselende samenstellingen lopen we noordwaarts, o.a. langs Harssens en Wierumerschouw, nu met een verfrissend windje en een softe zon. Zonder ’t te merken slaag ik erin twee blaren te ontwikkelen. We genieten van het landschap
, hebben diepzinnige gesprekken over Barefoot shoes, suiker in de spelt/haverkoekjes, of Halbe Zijlstra ooit weer geloofwaardig wordt en de rijzende ster van Roelien Kamminga. In Stad troon ik M & M mee naar Inges geaircode kledingshop Byoni. Daarna nog registreren, meedoen aan het pijnregistratieonderzoek, masseren en bier op t terras. Morgen oostwaarts.
WINNERS & LOSERS TOMATENPLANT Als beginnende tomatenteler sta ik versteld: negen tomaatjes aan één takje. En dat zonder supplementen toe te voegen. Een touwtje om uitwaaierende stammetjes, wat extra water, en mijn groene vingers, that’s it. En geen slak te bekennen.
LOSERS & WINNERS Het lot van dahlia’s. De door Geertje gedoneerde dahliaknollen, snel een kilo of 100, leggen het veelal af tegen de onvermoeibare grondverbeteraar de slak. Zonder ingrijpen registreer ik gelaten wie dit jaar de winnaar is.
MATTEO IMBRUNO ORGELCONCERT Via organist Imbruno maak ik kennis met ‘Litaniën’ van de Ned. Componist Jan Welmers. Mijn waardering gaat van ‘zenuwlijersmuziek’ naar indrukwekkend. In een stijve, kale kerkambiance dwalen mijn gedachten zeven keer af naar rockstar/orgelfenomeen 
GRONINGER MUSEUM / PLOEG Het GM gaat de provincie in. Wat goed! Onderdeel is een fietstocht langs Ploegkunst ‘In het spoor van de Ploeg’. Men bedoelt de oude Ploeg. Huidige Ploegkunstenaars worden zowel door het 
GARNWERD / VERSTEKELING Als gast vaar ik mee op de ALBATROS (vroeger een beurtschip en daarna garnalenvisser met een 191 PK Cummins) van Groningen naar Garnwerd. De medereizigers varen door naar Zoutkamp na in Garnwerd gegeten te hebben en historisch bijgeschoold te zijn. De tocht wordt georganiseerd door een team van Visserijmuseum Zoutkamp en het MADA (schipper, bootsman/opstapper, twee natuurgidsen van het Groninger Landschap en een gastvrouw). Onderweg worden we gewezen op een fijne selectie waterplanten, vogels, invasieve exoten als bereklauw, Sint Jacobs Kruiskruid, en Japanse Knoop die nog niet de status van Gulden Roede, Vingerhoedskruid, fluitekruid en Vlielandse zegge hebben bereikt en nog in het onkruidstadium voort vegeteren. In het vooronder is een toilet verstopt. Steil trapje afdalen na eerst een moeilijke deur te hebben geopend. Ik vraag de bootsman hoe de afvoer van grijs en zwart water is geregeld. ‘O, zoals op alle pleziervaartuigen.’ Niet dus. Ook hier gaat zwart water direct de plomp in.
WANDEL4DAAGSE GRONINGEN Van ons vierpersoons clubje dat in Groningen mee gaat lopen bereidt één zich zeer serieus voor door de Nijmeegse 4daagse te bewandelen, want daar heb je de grootste kans dat de route wordt ingekort als het 23°-plus is. Onderweg in Nimma brengt hij des pastoors zwarte kas op peil bij een verzameling brandende kaarsen ter herinnering aan de gevallenen.
DE JOODSE MESSIAS ARNON GRUNBERG Als ik lees dat Max Pam ‘De Joodse Messias’ een kwaadaardig boek noemt, denk ik: lezen. Waar komt mijn weerzin tegen G vandaan? Vanwege zijn gekoketteer met Joden. Vanwege het feit dat de Nederlandse pers (op Trouw na?) hem amper serieus neemt door hem onkritisch op te hemelen. Door zijn slechte columns in de Volkskrant. Onze minibieb puilt weer eens uit en ik vind ‘De Joodse Messias’.
VERKEERSDODEN TOLHEK Misschien, zo fantaseer ik kwamen de mannen (het zijn nooit vrouwen die zich op smalle wegen doodrijden) uit Stad en reden via Dorkwerd, Steentil, Aduarder Voorwerk naar Tolhek, net voor Den Ham. Misschien wezen ze elkaar een jagende buizerd aan. Een geblakerd stuk asfalt, enkele kaartjes en bloemen herinneren aan het ongeluk van afgelopen week. Ons fietsclubje passeert deze plek geregeld. Ik sta letterlijk even stil.
ZUIDHORN – BURUM Deze twee pics opzoeken via Google Lens transporteert je naar Amsterdam en kunstenaar Harber en niet naar een interieurbedrijf in Zuidhorn waar het stuk RVS blikkerend in de voortuin staat. Jezelf erin fotograferen is lastig vanwege de opening. De tweede is niet het Nationaal Monument over Slavernijverleden in 020 maar het kunstwerk Mienskip in Burum, waar in 2018 de 518 inwoners op een plaquette door Heleen Kater werden vereeuwigd. Fietsers zien meer.
Tot onze schrik, verbazing en verontwaardiging nemen we kennis van het voorgenomen besluit zgn. verwilderde duiven in de provincie Groningen dood te schieten.
ZONDAG Atelier Forma Aktua vraagt zijn vrienden mee te doen aan een groepsexpositie, Zomersalon genaamd. 60 personen nemen de uitdaging aan en leveren elk gemiddeld vier werkjes in. Rijp, groen, figuratief, abstract, ingenieus, lomp, gedetailleerd, fijn, grof, complex, eenvoudig: veel te zien. Allen nodigen trots enkele gasten uit (mijn gasten komen uit Groningen en Den Haag). Kun je nagaan dat het lekker druk was bij de opening. 150 vrolijke koppen, het begrip zondagse kleding krijgt weer invulling, live (piano)muziek, hapjes en drankjes en lekkere ruis op straat.
DINSDAG COA – TOG mismatch Het Centraal Orgaan Asielopvang in Ter Apel loopt bijna dagelijks vol. Vluchtelingen worden dan in bussen vervoerd naar gymzalen in de regio: Stadskanaal, Gieten en meer. Op kampeervereniging Tot Ons Genoegen in Zuidlaren staat een grote werkschuur, van circa 30 x 10 meter leeg. Een en een is twee, denk ik. Deze schuur kan snel worden omgetoverd tot opvanghuis. Veertig bedden, goede WIFI, vijf toiletten, douches, wasmachientje en droger erin en opvangen maar. Ik bied me aan als coördinator. Alleen nog even de gemeente Tynaarlo en de leden van TOG voor de kar spannen. In de gauwigheid leg ik mijn plan nog even voor aan twee schrandere TOG-leden. Voordat ik de gemeente en de vereniging opschud leg ik het plan voor aan het COA. Die zet er een streep door. Ze willen enkel grote opvanglocaties voor 300 personen.
WOENSDAG / EEKHOORN Een kort, als het ware gehaast, hoog krassend, schrapend geluid maakt hij, onze eekhoorn die om half zeven, zeven uur langskomt als ik bijna onhoorbaar fluitend het geluid van een houtduif probeer na te doen. De rillen gravende mol en de verderop tikkende specht zien is haast onmogelijk nu de tuin ultragroen is en bomen vol in het blad zitten. Twee roodborstjes hippen wat rond en houden me in de gaten. Naakt- en huisjesslakken niet, die slepen zich voort en laten een glinsterend spoortje na, dat, was het groter, me aan een oude buurman doet denken, die onophoudelijk zijn lopende neus met een gehandschoende hand depte. Enkel omdat ze Rita heet en me aan Wieringa’s ‘De heilige Rita’ doet denken, zeg ik de aardige overbuurvrouw toe haar wat te zullen helpen met haar door groen overwoekerde lusthof. Na vijf uren ga je kunnen zien dat ik geweest ben, beloof ik d’r.
VRIJDAG / LUSTRUM geveltuinwedstrijd. Onze buurtvereniging zet zich in voor de aanleg van geveltuintjes. De straten vergroenen en verfraaien, ze zijn goed voor de biodiversiteit en, mits groot en als het kan uitgevoerd met bomen, ze verlagen de 
ZONDAG / UIT DE KAST Samen met nog 59 gasten ga ik deelnemen aan 
DINSDAG / DAKLOOS Even ben ik in verwarring als ik iemand zie slapen op een eenpersoonsbedje met matras achter een groot geel scherm naast een weggewaaide paraplu. Zie ik een restant van een sociaal gerand afstudeerproject van Minerva of gewoon een dakloze passant die een fijn bed heeft gevonden? Als ik ‘m koffie wil brengen is hij er net vandoor.
WOENSDAGmorgen / DUIVEN Rense Sinkgraven, ooit gemeentedichter in Stad, schreef Dorus de Doffer, een heerlijk boek, de eerste Nederlandse duivenmelkersroman, dat ik net aan het herlezen ben. Tegelijk zie ik op de stadswebsite 
DONDERDAG / GREENKEEPER Sinds een half jaar ben ik green & grey-keeper van studentenstudiocomplex Blockhouse naast ons. Ik onderhoud 15 plantenbakken en vier boompjes. Extra leuk: vrienden bezorgen me gratis planten. Rogier tomatenplanten en Geertje dahlia’s. Bij Lidl koop ik plantjes in de aanbieding. Snoeien, bewateren, poten, dieven, vegen, wieden, praatjes maken met studenten van (ver) buiten Nederland. Planten in bakken verzorgen vereist speciale technieken. Ik heb te dealen met bezonning en een invasie van slakken. De kruidenhoek, de oleander, vol in bloei! en de skimmia’s heb ik aardig in de vingers. Ons halfjaarlijkse voortgangsgesprek concludeert: we gaan door. 
VRIJDAG/ GRONINGER MUSEUM / KAPITAALVERNIETIGING In 2019 presenteerde het Groninger Museum een expositie van glasmaker Chihully. Klaastaal publiceerde daarover 
ZATERDAG / METAMORFOSEN Als we in de wijk een serie wandelingen organiseren over het thema biodiversiteit biedt classicus en Ovidiuskenner Ger Euwals aan een 
HEILIGE RITA van Tommy Wieringa bewijst dat Wieringa ooit de Nobelprijs voor de literatuur verdient. Wat maakt dat Wieringa uitstijgt boven vakbroeders als Grunberg, Buwalda? Lees Joe Speedboot en Heilige Rita en je weet het. Toegankelijk, gebeeldhouwde zinnen, directheid, pakkend. Geen gelaagde opsmuk en dikdoenerij uit misplaatst effectbejag.
KETIKOTI Dat Groningen op de derde plaats staat van steden die profiteerden van de slavernij had ik niet gedacht. De verbinding slavernij en rabiaat racisme is dichterbij dan ik denk. Nog steeds. Daarom: maak er een nationale herdenkingsdag van. Tweede pinksterdag eruit, Ketikoti erin. Met twintig man maken we een slavernijverledenwandeling door Stad. Caylee is onze gids. Begeesterd vertelt ze over de immens grote financiële belangen van stadjers die investeerden in het lijden van zwarte medemensen.
BUURTBBC Verschroeid vlees kan eigenlijk niet meer, maar voor zo’n mooie dronefoto hebben we wat over, zie ze daar zitten, drie handenvol buren in de binnentuin, met sterke verhalen over twee ons ontvallenen, van wie één in Stad wordt geëerd met een gerestaureerde muurschildering, blikken goedkoop venijnig bier, vette gamba’s, en een nijpend gebrek aan flirten op het scherpst van de snede en altijd weer die gekmakende spijt achteraf…
JULIA tovert het grasperk aan Reitemakersrijge in een feeëriek plaatje met wit(te bloemen) op groen. Geen lelies maar bosanemonen, een eindexamenproject van eindexamenstudent Julia (Polen) die vier jaar gelden in Groningen neerstreek en die na straks een gap-year haar ‘Fine Art’studie in de Randstad wil voortzetten
AS YOU LIKE IT van William Shakespeare zorgt voor een volle bak in Diever. Volgens het programmaboekje een vrolijke genderchaos. Een heerlijke hilarische klucht waarin personages even eenvoudig van geslacht als van kostuum wisselen. Dit jaar met een indrukwekkende het bos voorstellende houten constructie rond het theater, een knetterende brommer, extra merels in de bomen, perfect geluid/licht, supermooie kostuums en eersteklas acteurs.
OOSTERKERK Als vijftienjarige zat ik in de jeugddienstcommissie van de hervormde en gereformeerde kerk in Kollum. Ik deed de communicatie en om op te vallen plaatste ik eens een advertentie omgekeerd in de Kollumer Krant. Vooraf voelden we de dominee aan de tand in geanimeerde discussies over de vraag hoe je in enkele dagen de Arke Noachs met miljoenen dieren vulde en hoe dan zat met de afvoer van de miljoenen kilo’s mest, het onnut van de besnijdenis en de vraag wat de uitdrukking ‘een man en een vrouw worden één vlees’ betekende. Slager Zeldenrust, vleeskenner bij uitstek, was onze begeleider. Israël was nog het beloofde land en kolonialisme een deugd. Als je toen het woord genocide hoorde dacht iedereen aan de Turken en Armeniërs. We deden de collecte en mochten achteraf in Pro Rege de opbrengst tellen en negeerden sneren van meester Meindertsma over geld tellende Farizeeërs. Nu woon ik de begrafenis bij van een goede bekende uit mijn jeugd. Zijn shantykoor zingt en een bridgekameraad speelt voor dominee. Als ik uitgekeken ben op de verrukkelijk vuurrode gelnagels van mijn buurvrouw bestudeer ik de brandende lamp die ook niet misstaat in het hogere segment paaldansclub of in de hal van het ABN-hoofdkantoor. Uit volle borst meezingend met de liederen over met heerlijkheden (in plaats van gif) beklede leliën voel ik me als een tot het veganisme bekeerde die geniet van de geur van gebakken spekjes.
TIME LAPSE Wat is er mooier dan een stukje fietsen met een oude kameraad die ik al ken uit de tijd dat onze paden elkaar kruisten op 
ZOMER Is de zomer bij uitstek de tijd van bijzondere ontmoetingen? Groningens grootste studentenvereniging Albertus Magnus nodigt haar buren uit voor een borrel met het nieuwe bestuur. Gek, maar waar het veel kleinere Vindicat vaak gehuld is in een kwade walm slaagt de roomse club Albertus erin om midden in het stadshart zijn buren tevreden te houden. En dat ondanks drukbezochte partijtjes. Wat helpt: AM huurt beveiligers in voor nachtelijk toezicht op drugs- en lawaaioverlast. En zou de wijwaterkwast van de nieuwe bisschop nog wat uitrichten?
‘SPIJS’ Met zijn vieren praten we bij in ‘Spijs’ een eettentje tegenover het UMCG. De tijd dat we elkaar bijna wekelijks zagen ligt achter ons. Beroepen, kinderen, sporten, het Drentse dorpje S., en interesses binden ons als collageen in spierweefsels. Een paar dagen na onze ontmoeting krijg ik het bericht dat T’s vader in de oorlog in mijn geboortedorp K doorbracht. T vond in de nalatenschap een viertal boekjes over Kollum. Nou ja…..
OLIVIER KEMLER studeert af aan het prins Claus Conservatorium en als afstudeerproject geeft hij een concert, een bachelor recital, voor bijna 200 gasten. Wat een zanger. Als dat geen cum laude wordt, eet ik mijn nieuwe Panama op. Tenor Olivier (22) zingt werk, alles uit het hoofd, van een hele serie componisten en vertelt een soort liefdesverhaal met de nodige dramatiek. Vooraf krijgt het publiek de (hier en daar wat haperende) teksten, maar lezen tijdens het concert is onmogelijk, zodat mijn ‘spaghetti-met-rode-saus-recept-theorie’ opgaat: had de bijna afgestudeerde in de vijf talen (Italiaans, Duits, Engels, Frans, Latijn), die hij verrekte goed beheerst, een nieuwe pizza-receptuur gezongen, geen mens had het gemerkt. Je kunt merken dat dit conservatorium meer met muziek dan met toneel heeft. De vlakke zaal verhindert goed zicht en het geluid kan echt beter. Maar wow, wat een zanger. Nu nog iets in het Gronings.
BOLSHUIZEN Wandelend vanuit Ezinge passeer je uitgestrekte landerijen, een omgekeerde vlag bij Oostum van een boer die, opgestookt door de BBB, vindt dat er nog meer subsidie naar de landbouw moet en gehuchtjes. Ingeklemd tussen Schifpot en Brillerij ligt Bolshuizen aan het Aduarderdiep met twee boerderijen. In Appgroepjes kent slechts één gast (fietser natuurlijk) Bolshuizen.
UIT DE KAST Atelier Forma Aktua organiseert een laagdrempelige expositie van 8 juli t/m 16 augustus, Zomersalon genaamd. Okee, denk ik, daar doe ik graag een keer aan mee. Ik zoek vijf schilderijtjes bij elkaar, geef ze een bijpassende naam en bedenk een vraagprijs. Klinkt gemakkelijker dan het is. De namen zijn: ‘Figelaaiern’, ‘Vrouw I’, ‘Stuudzje’, ‘100 intermezzi’ en ‘Allegro ma non troppo’. Die laatste naam ‘snel, maar ook weer niet te’ dekt ook mijn gehele inzending. De prijzen: € 99,- € 1.000,- € 66,- en nog twee keer € 99,-. Waarom die uitschieter naar 1K? Het gaat om een verkoopexpo en de afko NTK bij ‘Vrouw I’ werd niet geaccepteerd. Ook mijn voorstel om de bedragen in drie maandelijkse bedragen af te laten rekenen is onmogelijk. Ik realiseer me goed dat meedoen een vorm van ‘uit de kast komen is’. Mijn obsessief-compulsieve geometrische fase herkende ik na een toevallige kennismaking met Gerhard Richter die meer dan een decennium aaneen blokjes schilderde.
‘GEVERFDE VOGEL’ VAN KOSINSKI Even weer een boek uit de oude doos lezen, denk ik, en ik kom bij ‘Geverfde vogel’ van Jerzy K. uit dat ik als twintigjarige voor ’t eerst las. Het was een spraakmakend en destijds controversieel boek en werd in 1966 met een lovende pers ontvangen en telde al snel 15 drukken. Sodomie, massaverkrachtingen, horror, racisme, rabiaat antisemitisme, hekserij. De zwartharige jonge hoofdpersoon krijgt een zware jeugd in de door animalistische duivels en demonen beheerste Poolse wouden eind 30 begin 40 vorige eeuw. Een bijzonder boeiend boek. Dat de Poolse plattelandbewoners het werk minder waardeerden laat zich raden.
MADELIEF Op het superuitgestrekte terrein van de Lentis-kliniek in Zuidlaren kom je een keur aan beeldende kunst tegen. Ik zie ‘Madelief’ van Marion Piersma, een zonnende vrouw die bijna uitbehandeld is: tot op de laatste vezel uitgerust en hersteld, maar nog niet zo dat ze de kijker aan durft te kijken.
DINSDAG Zoals alle zeventigplussers hele delen van Koot en Bie uit hun hoofd kennen, zo weten ze ook alles van psa-waarden. Ik herlees ‘Prostatitis’ uit ‘Veertig’ van Kees van Kooten en vraag advies aan mijn beste kameraden: wat te doen? Bloedonderzoek wijst een 40% hogere waarde aan dan de bovenwaarde. Het risico van prostaatonderzoek is dat witte jassen je meesleuren in 
overbodige onderzoeken. Ik besluit deze keer te luisteren naar Kees, Rob en Ted. Op naar de uroloog. Maarre, ik leer ook dat in Nederland de psa-bovenwaarde in 2014 met 25 % naar beneden is bijgesteld. Enne, de vermaarde Amerikaanse Mayo Clinic gebruikt een bovenwaarde voor 70-plussers die meer dan twee keer hoger is dan die ik op mijn Certe-formulier zie. Hmm. Opmerkelijk.
WOENSDAG Na drie weken (duurzaam, avontuurlijk, cultureel, veelzijdig, verrassend en gerieflijk) treinen in Italië vraagt Treinreisorganisator 
DONDERDAG Op mijn Giant compenseer ik mijn vertrek uit de provincie en geniet volleteuggewijs in vliegende vaart van een van de mooiste natuurgebieden nabij Stad: de Onlanden. Ondanks de nare naam blijven vogelaars en fotografen proberen de visarend te spotten. Fietsers verlagen hun tempi omdat de werkelijk wonderschone natuur imponeert. Het benadert Friese vergezichten, maar dan zonder kerktorens en staande masten. Ik stop voor een kunstwerk dat uit drie hoge houten stoelen bestaat.
VRIJDAG Zo’n vijftig leden, 10 mannen en 40 vrouwen, van kunstenaarsvereniging AKKA (geslaagden van de Klassieke Academie in Groningen)