DONDERDAGAVOND Omdat vrouw I lijdt aan Rücke Schmerzen bied ik twee harer vriendinnen aan mee te gaan naar de avond van de vrijwilliger in het Theater aan de Grote Markt. In de zaal bijna tweehonderd vrijwilligers en de wethouder van dienst. We worden getrakteerd op liedjes van Annie M. G. Schmidt. Aan meezingers doe ik – uit volle borst natuurlijk – mee, t/m het eerste nummer. Maar het theatertempo lijkt meer toegesneden op verzorgingstehuizen en kleuterklassen dan op dat van wakkere vrijwilligers (meest senioren uit de zorg, accountancy, woningbouw, communicatie, het onderwijs) in de bloei van hun leven. L., H. en ik houden het in de pauze voor gezien en we buitelen Groningens pre-nachtleven in en wel zodanig dat één van de meisjes, ik meen nog voor middernacht, per auto moet worden opgehaald.
VRIJDAG 12.15 uur Tomaten kopen bij de buurtsuper hoeft niet meer. Ik pluk van eigen planten bij mijn BlockHouse-bakken. Bij Albert Heijn sla ik slechts drie pond bloedsinaasappelen en een halfje bruin in en gebruik de bonuskaart niet. Mijn favo verkoopmedewerker heeft me in de smiezen en komt breed lachend met haar bedrijfs-Bonuskaart mij aan een Euro voordeel helpen. Mijn bankpasje houd ik even voor de lezer en klaar. Achter een andere klant aan die het poortje heeft geopend verlaat ik zonder kassabonnetje de winkel.
VRIJDAG 12.25 uur. Van AH terug naar huis lopend breng ik de cursussen valpreventie voor senioren die ik deze week via e-mail ontving in de praktijk. Nog even langs de A-kerk en de Vismarkt naar de vrijdagmarkt om twee haringkoninkjes te scoren en de door de provincie belaagde stadsduiven op stringfoot te checken. Je hebt hier van die brede trottoirbanden van glad hardsteen. Vaak oefen 
ik daarop mijn balans. Zonder de ernaast liggende keien te raken stap ik flink door als een kind dat op een witte lijn wandelt op het schoolplein. Voor Humanitas zie ik wat zeiknatte rotte bladeren of weke steenmarterpoep over het hoofd en zeil onderuit. Mijn armen waaieren uit als een geraakte zwaan, het rugzakje met de bloedsinaasappelen en het halfje bruin breken de val. De twee visjes worden geplet. Omdat ik de overgeslagen valpreventiecursus goed had gevisualiseerd voorkom ik dat mijn hoofd de stenen raakt. Ik ga snel rechtop zitten en voel kort enige duizeligheid. Enkele vrouwen vragen bezorgd of het wel gaat. Mijn lichte zomerregenjasje voorkomt dat er straatvuil in de mild bloedende wond op mijn rechterarm komt.
VRIJDAG 17.45 uur. Mijn bankrekening toont geen afschrijving van AH. Huh? Gratis! Toch geen voedselbank geworden. Vreemd. Even terug naar de buurtsuper. Weer zie ik mijn favo AH-medewerker, maar nu achter de infobalie. Geduldig en vol begrip probeert ze mijn niet-betaling uit te zoeken. Maar tevergeefs.
ZATERDAG Begin oktober organiseren we in Leeuwarden een nichten-, tante- en nevenmiddag van de Van der Meulen-familie. Van de 34 mogelijke deelnemers, inclusief partners, hebben 28 zich aangemeld. Bijgaande foto is van omstreeks 1962 en zal genomen zijn bij een huwelijksfeest in het kerkelijk verenigingsgebouw te Nes (W.D.), van pake Pieter en beppe Tjitske over wier liefdesbrieven ik eerder iets schreef. Alle 28 afgebeelden op de zwartwit foto van Erwin Olafiaanse allure meen ik nog te herkennen. De kapsels en stropdassen van de ooms, de vooroorlogse oren, de hangerige kids die klaarblijkelijk nog nooit ‘Say Cheese’ hadden gehoord, alle tantes op hun sexyst uitgedost in jurken net over de knie en met oorbellen, kralen en watergolven die niet onderdoen voor permanentjes, de piramidale fotocompositie: grote schoonheid, onverwachte Noord-Friese klasse! Klaeiklúten? Diamanten!
We kijken vandaag onze ogen uit. Geen idee had ik dat de hortus zo groot is: met 140.000 m² de grootste van Nederland. We doorkruisen vijftien verschillende tuinen waarvan enkele nog onderverdeeld zijn in subtuinen die de plattegrond niet hebben gehaald. Kassen, waterpartijen, beelden, bomen en een speciale Chinese tuin: Het verborgen rijk van Ming, compleet met groeiende in de wind meebuigende vishengels.
Er is een beeldencollectie van AKKA en verder is de hortus verdeeld in grote compartimenten: een Chinese, Keltische, Kruiden-, Rots-, Vlinder-, Water-, Prairie-, Hondsrug en Laarmantuin, omzoomd en doorsneden door een voedselarme plas, het Elzenbroekbos, Eilandborders, on- of juist gecultiveerde paden en meer. Dan nog een bijenstal, een Evolutiepad en een Terra-afdeling waar leerlingen het tuiniers- en hoveniersvak leren. En een opgeruimde museumwinkel en zaden- en plantenverkoophoek met billijke prijzen.
Dat we in de folder over de bijna dertig jaar oude Chinese ommuurde tuinen, met kunstig geconstrueerde watervalletjes en typische paviljoenen, een theehuis en Hof van Verwelkomende Welriekendheid, alles door handwerkslieden gebouwd en geënsceneerd niets lezen over de mensenrechtenschendingen van China tegen de Oeigoeren zij de Hortus vergeven. Het is een goed gelukt stukje retro-China waar de tijd lijkt te hebben stil gestaan en geopolitiek en nepotisme onder het kleed geveegd zijn.
ZONDAGMORGEN Enkele ribben kaduuk, sleutelbeen aan gort en schouderblad gedeukt. Oeff, ik schrik behoorlijk als ik hoor dat A, 78 inmiddels, de nestor van onze SpaakMastersfietsgroep, een fietsongeluk heeft gehad. Wat is Spaak alweer? Spaak combineert een wielrennerscafé met een fietsherstellingsbedrijf en organiseert op zondagochtend fietsritten voor groepen, van supersnel tot supergezellig. Van de zeventigplussers ben ik de jongste. A’s ongeluk maakt me nog voorzichtiger. Ik ken en koester mijn plaats in de staart van het pelotonnetje. Ter troost van de geblesseerde drink ik een speciaal flesje.
ZONDAGMIDDAG Rixt van Gosliga is onze gids bij de 
DINSDAG In ons Pomppleinblokje zitten dertien huizen. Bijna alle met een geveltuintje. Nog drie te gaan. Vandaag wordt er weer één aangelegd. Gratis, de gemeente stimuleert met subsidies. De binnenstad wil vergroenen en minder hittestressen.
VRIJDAG Groningens Ontzet. Voor ons huis een speelpark voor kinderen met opblaasbare springkussens, gratis ranja, en opa’s en oma’s. In de A een drakenbootrace en een permanent schreeuwende spreekstalmeester naast behoorlijk harde snollekebollekecafémuziek. Een groot koor en de burgemeester ’s ochtends bij de opening naast het Goudkantoor. Een zuurkoolmaaltijd met superleuke tafelgenoten in de A-kerk. En superieure orgel- en saxofoonmuziek in de Nieuwe Kerk met Mannes Hofsink op orgel en Lotte de Bruin op sax. Muziek van Piazzolla, Queen (Bohemian Rhapsody), een swingende, jazzy Stamm (Little Jazz Suite) doet het publiek de handen rauw klappen.
ZATERDAG Even opwarmen en dan de plomp in. Even alle cyanobacteriën, blauwalgen, E.coli, leptospirose aan de kant en dan zwemmen maar voor het goede doel 
(onderzoek om kanker buiten je lijf te houden). Begeleidende bootjes en surfboards present en alle deelnemers zijn verplicht een kleurige drijver aan te gorden. Waarom deze effectieve eenvoudige maatregel niet verplicht is bij zwemmen in zeewater?
Wildplassers Een nadeel van de binnenstad: bierboten die gasten, heel vaak in het dagelijks leven accountmanagers in de zorg, omtoveren in wildplassers. Vriendin stuurt me de foto met bewijs. Gemeente, havendienst en politie gaan bierbootbedrijf aanspreken. Wij dringen aan op intrekken van de vergunning.
Mihai overleden
Marktplaats biedt de rubriek ‘gratis tuinplanten’ en de afgelopen dagen fietst ik naar Peize, Vinkhuizen, Korreweg, volkstuincomplex Bruilwering, Hoogkerk en Adorp en ontmoet de aardigste mensen ter wereld, één noemt zich plantenredder, die plantjes stekken en vermeerderen en daarmee anderen gelukkig maken. De nieuwe aanwinsten, yuca, lavendel, veldzuring, vlinder, Canadese guldenroede, sedum, zet ik uit in mijn bakken bij Blockhouse.
Zummerbühne biedt in augustus 2026 met ‘De graanrepubliek’ een schitterend openluchttheater nabij Oostwold. We zitten op een grote tribune in een lekkere temperatuur. Het zicht overtreft dat van de schouwburg. Licht, geluid, muziek, koor, programmaboekje, verstaanbaarheid, catering: erg goed allemaal. Een prachtig spektakel ontvouwt zich vlak voor onze neus met daarnaast mooie, vaak uitgelichte vergezichten over graanvelden, met in de verte de knipperende rode feestverlichting van de windturbines. In V-formatie vliegende ganzen volgen de regieaanwijzingen als poppetjes aan een touwtje. Tom Ket bewerkte een deel van ‘De graanrepubliek’ voor dit theater. Noordpoolorkestleider Reinout Douma is artistieke chef.
Geen wonder dat hier het communisme groeide als graan op geile grond. Het supergrote beeld van Lenin is bedoeld als cartooneske opwarmer en blijft bij het spel godzijdank uit zicht. Laten we niet vergeten dat deze fouter dan foute gast als moorddadig dictator hongersnood als wapen tegen boeren inzette.
Mijn grootouders van mijn vaders kant (de Van der Meulens) herinner ik me als uiterst serieuze, rustige, bescheiden, ouderwetse, eenvoudige, werkzame, gereformeerde plattelanders uit het kleine plaatsje Nes nabij Wierum en Paesens-Moddergat in Noord-Friesland. Geen vrolijke lachebekjes maar ook geen chagrijnen. Beppe heb ik wel eens zien glimlachen. Altijd wasze gestoken in een zwarte lange jurk met daaronder een ijzeren corset, ik herinner me dat mijn tweelingbroertje en ik wel eens probeerden haar in de ruime hal omver te duwen, maar tevergeefs. Maar pake? Een pijp in zijn mondhoek is mijn beeld. Op verjaardagen bezochten ze ons gezin, dus jaarlijks zeker zeven keer. Oudste zus Jelske had dan de eer hen op te halen in de DS, die, zo bleek, ook in de Noord-Friese bochten aan de weg kleefde.
MAANDAG Tropische temperaturen, een knie zonder kraakbeen, fijne logees, broeierige avonden, een klustuin die schreeuwt om bewatering, het laatste Zomergastendeel dat nog afgekeken moet worden, een nog in te plannen onderhoudsbeurt voor de Giant: niets staat de voorbereiding voor de wandelweek in de weg. Vandaag scoor ik de knippenkaart voor de massages van dinsdag t/m vrijdag na de inspanning en worden we bijgepraat over het pijnsensiviteits onderzoek van UMCG en HANZE-hogeschool waar T en ik trouw aan meedoen, elke dag voor en na de tocht.
DINSDAG CODE ROOD De temp stijgt tot 34° en wij wandelaars doorstaan de verzengende hitte op de steppe die hier Onlanden heet. Een schitterend 
natuurgebied, aangelegd als waterberging ten zuidwesten van Stad. De zeearend, aka ‘de vliegende deur’ nestelt hier en wijkt voor de stappende Meindls, Lowas en Dolomites. De 4daagse organisatie is perfect: waterpunten, toiletten, plaskruisen, en voldoende routebordjes. Mijn makker wordt allengs stiller: gewend als hij is aan uitbundig getoeter en gezang in Nijmegen, overvalt de rust, weidsheid en de stilte hem hier. Zijn lust om te zingen smelt als waterijs in een kinderhand. We hebben het naar de zin. Visioenen van een frikandel speciaal verdampen. Na vijf uren drinken we bier en kneedt een masseur mijn kuiten.
WOENSDAG elke dag opstaan om 5, ontbijtje fixen voor vier en dan zie ik dat er vanavond in de Martinikerk een juryconcert is met Rie Hiroe, Juan María Pedrero en Jeremy Joseph, alle drie met behoorlijk wat Bach. In wisselende samenstellingen lopen we noordwaarts, o.a. langs Harssens en Wierumerschouw, nu met een verfrissend windje en een softe zon. Zonder ’t te merken slaag ik erin twee blaren te ontwikkelen. We genieten van het landschap
, hebben diepzinnige gesprekken over Barefoot shoes, suiker in de spelt/haverkoekjes, of Halbe Zijlstra ooit weer geloofwaardig wordt en de rijzende ster van Roelien Kamminga. In Stad troon ik M & M mee naar Inges geäircode kledingshop Byoni. Daarna nog registreren, meedoen aan het pijnregistratieonderzoek, masseren en bier op t terras. Morgen oostwaarts.
DONDERDAG De temperatuur is meer dan okee, blaartjes no problemo, minister Van den Brink spreekt nog veertien wetten ontduikende gemeentes aan en ik neem me voor die gemeenten te mijden als rotte mispels. We hebben een bijzonder orgelconcert (met in de pauze Rivella) achter de rug waarbij de maestro’s en één Japanse maestra (jaja, in Japan zijn ook kerkorgels) een roosje kregen i.p.v. een vergiftigde bos leliën. De 4daagse presenteert een prachtige, oostelijke wandelroute, met heel mooie paden, bijvoorbeeld het ‘
VRIJDAG De laatste 20 kms.: een rondje Paterswoldsemeer, langs Hoornse Plas en Hoornse Dijkje. Een mooie route weer, met duidelijk Drentse invloeden. Eens even kijken wie meewandelen. Jong en oud. 80 % vrouwen schat ik. Opgeruimde, vriendelijke hulpvaardige types. Niet of nauwelijks mensen van kleur. Geen hoofddoekjes, keppeltjes, tulbanden, hamers & sikkels, wel kruisjes in alle afmetingen en Nijmeegse parafernalia. Een beetje 
het gemiddelde koor dat net een ledenwerfactie onder jongeren heeft gehad. Iedereen die ik spreek prefereert Groningen verre boven Nijmegen. De verschillen zijn dan ook groot. Hier geen overdreven opgewonden luidruchtige toeschouwers met bombastische piratenmuziek via schetterende ghettoblasters, hier soms wel fijne smalle met bloemen omzoomde paden en godzijdank geen uitgerangeerde tv-reporters als Jaap Jongbloed die ten koste van wandelaars graag zichzelf interviewen of KRO’er Fons de Poel die een gerenommeerde politicus snotneus noemt als hij denkt dat de mic uitstaat. Bij de finish een lief onthaal van familie en vrienden met blomme in soorten en maten, een medaille met daarop Groningens classicistisch stadhuis dat enigszins doet denken aan dat van Weesp maar dan uitgevoerd in kloeke maten en zonder beginnersfouten en bier onder ‘Olle grieze’. Deze keer laat ik de keus aan de studentmasseur die me met kuiten als van een haastig puberhert naar huis laat lopen. Mijn rug modelleert zich na een tippelweek met in totaal 90 kms wel weer na een badje.
WINNERS & LOSERS TOMATENPLANT Als beginnende tomatenteler sta ik versteld: negen tomaatjes aan één takje. En dat zonder supplementen toe te voegen. Een touwtje om uitwaaierende stammetjes, wat extra water, en mijn groene vingers, that’s it. En geen slak te bekennen.
LOSERS & WINNERS Het lot van dahlia’s. De door Geertje gedoneerde dahliaknollen, snel een kilo of 100, leggen het veelal af tegen de onvermoeibare grondverbeteraar de slak. Zonder ingrijpen registreer ik gelaten wie dit jaar de winnaar is.
MATTEO IMBRUNO ORGELCONCERT Via organist Imbruno maak ik kennis met ‘Litaniën’ van de Ned. Componist Jan Welmers. Mijn waardering gaat van ‘zenuwlijersmuziek’ naar indrukwekkend. In een stijve, kale kerkambiance dwalen mijn gedachten zeven keer af naar rockstar/orgelfenomeen 
GRONINGER MUSEUM / PLOEG Het GM gaat de provincie in. Wat goed! Onderdeel is een fietstocht langs Ploegkunst ‘In het spoor van de Ploeg’. Men bedoelt de oude Ploeg. Huidige Ploegkunstenaars worden zowel door het 
GARNWERD / VERSTEKELING Als gast vaar ik mee op de ALBATROS (vroeger een beurtschip en daarna garnalenvisser met een 191 PK Cummins) van Groningen naar Garnwerd. De medereizigers varen door naar Zoutkamp na in Garnwerd gegeten te hebben en historisch bijgeschoold te zijn. De tocht wordt georganiseerd door een team van Visserijmuseum Zoutkamp en het MADA (schipper, bootsman/opstapper, twee natuurgidsen van het Groninger Landschap en een gastvrouw). Onderweg worden we gewezen op een fijne selectie waterplanten, vogels, invasieve exoten als bereklauw, Sint Jacobs Kruiskruid, en Japanse Knoop die nog niet de status van Gulden Roede, Vingerhoedskruid, fluitekruid en Vlielandse zegge hebben bereikt en nog in het onkruidstadium voort vegeteren. In het vooronder is een toilet verstopt. Steil trapje afdalen na eerst een moeilijke deur te hebben geopend. Ik vraag de bootsman hoe de afvoer van grijs en zwart water is geregeld. ‘O, zoals op alle pleziervaartuigen.’ Niet dus. Ook hier gaat zwart water direct de plomp in.
WANDEL4DAAGSE GRONINGEN Van ons vierpersoons clubje dat in Groningen mee gaat lopen bereidt één zich zeer serieus voor door de Nijmeegse 4daagse te bewandelen, want daar heb je de grootste kans dat de route wordt ingekort als het 23°-plus is. Onderweg in Nimma brengt hij des pastoors zwarte kas op peil bij een verzameling brandende kaarsen ter herinnering aan de gevallenen.
DE JOODSE MESSIAS ARNON GRUNBERG Als ik lees dat Max Pam ‘De Joodse Messias’ een kwaadaardig boek noemt, denk ik: lezen. Waar komt mijn weerzin tegen G vandaan? Vanwege zijn gekoketteer met Joden. Vanwege het feit dat de Nederlandse pers (op Trouw na?) hem amper serieus neemt door hem onkritisch op te hemelen. Door zijn slechte columns in de Volkskrant. Onze minibieb puilt weer eens uit en ik vind ‘De Joodse Messias’.
VERKEERSDODEN TOLHEK Misschien, zo fantaseer ik kwamen de mannen (het zijn nooit vrouwen die zich op smalle wegen doodrijden) uit Stad en reden via Dorkwerd, Steentil, Aduarder Voorwerk naar Tolhek, net voor Den Ham. Misschien wezen ze elkaar een jagende buizerd aan. Een geblakerd stuk asfalt, enkele kaartjes en bloemen herinneren aan het ongeluk van afgelopen week. Ons fietsclubje passeert deze plek geregeld. Ik sta letterlijk even stil.
ZUIDHORN – BURUM Deze twee pics opzoeken via Google Lens transporteert je naar Amsterdam en kunstenaar Harber en niet naar een interieurbedrijf in Zuidhorn waar het stuk RVS blikkerend in de voortuin staat. Jezelf erin fotograferen is lastig vanwege de opening. De tweede is niet het Nationaal Monument over Slavernijverleden in 020 maar het kunstwerk Mienskip in Burum, waar in 2018 de 518 inwoners op een plaquette door Heleen Kater werden vereeuwigd. Fietsers zien meer.
Tot onze schrik, verbazing en verontwaardiging nemen we kennis van het voorgenomen besluit zgn. verwilderde duiven in de provincie Groningen dood te schieten.