MAANDAG Peter Middendorp is een meester van de ironie en sarcasme. Ik herlees het autobiografische ‘Vertrouwd voordelig’ over de verwikkelingen van een jongen in Emmen wiens vader een Blokker bestiert. Gevoelig, hard, komisch, tragisch, humoristisch, echt, kortom een zwarte komedie, een heerlijk boek over een zestienjarige die twee keer van school wordt gestuurd en te werk wordt gesteld in de Blokker van zijn ouders. Alle beschreven plaatsen in Emmens centrum herken ik.

DINSDAG Met familiedagfotoboekjes bezoek ik een neef en zijn vrouw in Leek op mijn Giant Defy. Deze week wordt het een week van vierdegraads familie. Veel ontmoetingen voeren naar mijn jeugd. Ik merk dat mijn geheugen graag samenwerkt met de zestiger jaren van de vorige eeuw.

WOENSDAG In Oudwoude hoor ik dat de neef die zo’n 35 jaar geleden is overleden, leed aan een melanoom, een agressieve huidkanker, die zich had uitgezaaid. Uitzaaien heeft in de plantenwereld een positieve betekenis maar in de medische wereld niet bepaald. Mijn beide melanomen (-noompjes) die vorig jaar bij mij zijn weggesneden, waren niet uitgezaaid. Elke dag deze week denk ik er even aan en voel me een geluksvogel.

DONDERDAG Als ik de buitendeur open zie ik een grote Ikea-tas liggen. Iets verder, voor onze geveltuin is een papieren kunstwerkje geposteerd op enkele encyclopedieën. Heel mooi. Ik maak een foto en vervolg mijn weg naar de buurtsuper. Als ik terugkom staat er een groepje Minerva-studenten uit Zuid- en Noord-Amerika voor ons huis, van wie één, een meisje uit Minnesota, vertelt het kunstwerk te hebben gemaakt, ‘a contribution to this peaceful spot’. Ja, denk ik, zo kan je er ook naar kijken: een geveltuintje met een blauw bankje en een minibieb aan de muur. Kleurrijk de stenen vlakte doorbrekend. Vriendelijk, vredig, biodivers in miniatuur, uitnodigend tot verpozing. De verderop op de schooloprit zich klein en bijna onzichtbaar makende, achter de geparkeerde auto’s weggedoken stiekem rokende conciërges contrasteren.

VRIJDAG Met een nicht en haar geen dag zonder Bach levende man bezoeken we een intiem want zeer kleinschalig (Allerzielen)concert in de Nieuwe Kerk in Groningen van de Nieuwe Philharmonie uit Utrecht. Op het programma werk van Vivaldi en Bach. Topstukken: ‘Ich freue mich meinen Tod’, Ich habe genug’ en ‘Schlummert ein ihr matten Augen’ van Bach klinken, uitstekend gezongen door Stefanie True, en aangevoerd door de ononderbroken streng kijkende Johannes Leertouwer, geweldig. We zitten op de derde rij en luisteren en kijken vol aandacht. We proberen ons, met enige inspanning, niet te storen aan de wereldvreemde teksten die de dood verheerlijken en we observeren de interactie tussen de negen in 35 tinten zwart gestoken serieus kijkende musici, die met uitzondering van de sopraan, hun ogen hebben vastgekleefd aan de bladmuziek.

ZATERDAG Mensen hebben niet het eeuwige leven en auto’s evenmin. Ons deelautoproject, ooit met bevriende buren opgericht toen een buuf een Clio erfde, gaat na bijna vijf jaar afstand doen van Clio want er wordt weer een vierwieler uit een erfenis aangeboden, een vijf jaar jongere en veel grotere Scenic. We voelen ons er goed bij, één van onze deelnemers is een gezin van vijf personen die bijna twee meter lang zijn of worden. De nieuwe deelauto is goedkoop (het zal uitkomen op zo’n 3K per deelnemer) en misschien ook wel eco-vriendelijk. Zou het niet tijd worden binnensteden enkel voor deelauto’s toegankelijk te maken?

ZONDAG Eerst mijn zondagochtendritueel (60 kms met SpaakMasters richting Hogeland) en dan ’s middags een geveltuinenwandeling gevolgd door een lustrumpartijtje ter ere van onze vijfde goudenschepjeuitreiking voor de fraaiste geveltuin in het A-kwartier. Het achterzaaltje van de Wolthoorn raakt vol. Een lange diagonaal door de ruimte gespannen lijn buigt door van het gewicht van 27 grootformaatfoto’s. Gasten kunnen met groene stickers de winnaars bepalen. Binnenstadswethouder en eerste loco Wijnja heeft zich even van haar professionele verplichtingen rondom de beveiliging van Groningen – Ajax losgerukt en reikt de prijzen uit. Feestelijk, druk, gezellig en dat allemaal vanwege onze wens de binnenstad te verfraaien, te vergroenen, biodiverser te maken. Een gedeelde eerste prijs voor Sledemennerstraat 13/13a en Noorderhaven 1022. Noorderhavenbewoner Chris Vogt is te zien op https://youtu.be/2xt1c6Q-JtE?si=O_AVySBgZ2wnGrA9. Dit filmpje ging viraal en daar werd het volgende item over gemaakt: https://youtu.be/4jJz8LTV-aU?si=ams0EWxXe7dcdysT”

MAANDAG, MAROKKO I Een tweedegraads familielid is in Marokko voor een hardlooptraining. De temperatuur en de hoogte in Marokkaanse bergen trekken goed opgeleide lopers die aan een Oostenrijkse, Zwitserse of Tsjechische heuvelrug niet genoeg hebben. De mannen vliegen naar het land waar persvrijheid en mensenrechten onder druk staan, waar gezondheidszorg niet voor ieder is weggelegd, waar 700 jongeren nog vast zitten na een demonstratie, waar kritiek op de koning niet wordt toegestaan, waar trouwen met je verkrachter een echt vrouwenrecht is, waar zoveel godsdienstvrijheid is dat 99 % moslims zijn, kortom een milde maar niet minder nare vorm van staatsrepressie. Een koninkrijk met politieke gevangenen, gemuilkorfde journalisten dat door jongeren (o.a. vanwege een torenhoge jeugdwerkloosheid) massaal, zelfs zwemmend, de rug wordt toegekeerd. Maar wel met prachtige looproutes ver van de gewone Marokkaan.

DINSDAG Ik lees ‘De Overbodige’ van Herman Koch, een bijzondere misdaadroman (met acht drukken t/m juli ’26). Het boek verwijst naar van t.v. bekende speurneuzen. Met een hoge dosis sarcasme wordt het recht van de sterkste verheerlijkt door de hoofdpersoon, de Nobelprijs voor biologie (sic) winnende man, die met zijn vrouw en een bevriend echtpaar op wandeling is in Schotland. Een echte Koch. Liefhebbers hebben twee daagjes heerlijk leesplezier met een exquise mix van suspense, manipulatie, verrassing en een sausje cynisme.

WOENSDAG In museum MoreTwickel te Delden, de 3^e MORE-vestiging, zien we veel werk van Mankes en kunstenaars die op zeer  eigen wijze de natuur verbeelden. More heet het grootste modernrealismemuseum in Europa te zijn. Nog een plus: kleinschalig. De Twickel-vestiging doe je in ruim een half uur, dan nog een half uur in het museumcafé (mèt kunstblomme) en je hebt een mooie middag. De slechts dertig jaar geworden Jan Mankes komt hier uitstekend tot zijn recht. Alleen al de twee portretten doen me lang stilstaan en indringend kijken. Wat een techniek! En ook de natuur op de eerste verdieping mag er zijn.

DONDERDAG Wil je de studie van een (streek)taal serieus nemen, dan hoort daar ook studie van de taalkunde bij. Ik lees REKER ‘Groninger Spelling, een handleiding voor het lezen en schrijven van Groninger teksten’ (1984) en kom tot het ruwe besef dat mijn hersens meer willen dan er aan opslagcapaciteit is. Met mijn sparring-partner C discussieer ik over poëtische struikelblokken, vertaalproblemen, prachtige vondsten en het fenomeen hyper-Gronings waar ik (soms) wel en zij minder aan lijdt. Bij twijfel consulteer ik de RUG-gespreksgroep die me binnen 30 minuten antwoorden geeft waar ik iets aan heb.

VRIJDAG MAROKKO II Ik wil meer van Marokko weten en lees ‘De geschiedenis van as’ van mensenrechtenactivist /  hoogleraar Khadija Marouazi over hoe het activisten eind vorige eeuw verging in de staatsgevangenissen. Het boek valt niet mee. Breedsprakig. Droog. Wijdlopig. Omslachtig.

ZATERDAG Terwijl het aantal vestigingen in het land afneemt tot nu zeven, groeit Grootkoor Groningen. Ik schat tegen de 200 zangers, waaronder 19 tenoren en 15 bassen. De repetitie doet me soms denken aan ‘community singing’ in Engelse stadions. We studeren 20 nummers in, waaronder drie stukken uit de Messiah van Händel. Met Erna, Johan, Lycke en Rogier houden we het overzichtelijk. Het concert in december gaat specta worden met een brassband erbij.  ’s Middags op de Grote Markt doe ik me aan een demonstratie tegen het barbaarse provinciale voornemen zogenaamde verwilderde duiven af te schieten. ’s Avonds een feestje in Sleen: muziek, buffet, een gladde dansvloer en leuke gesprekken met mensen van vroeger waaronder Marinus, Joyce en Julia, de leukste oud-leerlingen ooit!

MAANDAG De wereld om me heen kijkt weer wat minder agressief naar duiven, denk ik. In de VK een prachtstuk over jongeren en wedstrijdduiven, in mijn vorige woonplaats Sleen het initiatief om de door ons gebouwde duiventil te restaureren en opnieuw duiven te houden, lees hier maar mee en op de leestafel de twee meer dan interessante boeken over duiven: Jon Day – De weg terug en Irwan Droog – Duif.

DINSDAGmorgen Het woord inspraak zal ik als oud-docent maatschappijleer veel hebben gebruikt. Zelf inspreken deed ik niet, nog niet. Nu bereid ik me voor op mijn maiden-inspraak bij de gemeenteraad van Groningen tomorrow over de transitie van Scheepvaartmuseum naar Museum aan de A. De griffier biedt broodjes en 7,5 minuten spreektijd aan en fluistert me in medestanders te ronselen, opdat de woorden worden gesteund. En passant verlekkert hij zijn lokroep door te onthullen dat er nadien geen vergaderingen zijn zodat informeel napraten wellicht mogelijk is. Maar wat precies te zeggen naast de 570 woorden in onze brief? Vrouw I adviseert me niet lollig te doen, niet te beginnen over duiven en niet te katten dat de scheepvaartmuseuminhoud het altijd aflegde tegen Sneek.

DINSDAGmiddag Van T en C krijg ik vier boeken over Kollum, het dorp van mijn jeugd. T’s vader bracht daar een tijd in de oorlog door. Auteursnamen als Hogendorp, Douma, Bosgraaf, Ozinga klinken me bekend in de oren, zullen de vaders of ooms van klasgenoten zijn geweest. Lekker om weer even in mijn jeugd te zwemmen.

WOENSDAG Op naar het stadhuis. In de Anda Kerkhovenzaal worden we voor zessen hartelijk ontvangen. Er zijn ongeveer tien raadsleden en acht geïnteresseerde buurtbewoners. En een stadsverslaggever van het DvhN. Ik krijg een microfoon en doe mijn verhaal. Dat lukt nipt binnen de 7,5 minuten. Daarna stellen de Stadspartij, Pro, Student en Stad,  PvdD en D’66 nog vragen en praat ik met enkele fractievoorzitters. De journalist vraagt mij de tekst te sturen. Of mijn woordkeus, met dieselfetisjist, sexy lijnenspel, fossiele directiebolides, uitstapjes naar buurprovinciehoofdsteden die iets beter dan Stad doen of deden, Shanghai-Noord voor de krant objectief genoeg is?

DONDERDAG Onze columnistepool met mijn matties E, M, H, Tj en Tr gaat na vijf jaar aan intervisie doen. Ieder wordt gevraagd een tekst van max 100 woorden te schrijven. Die leveren we in en dan gaan we kijken of we elkaar schrijfproducten herkennen. Onderwerp: de Visserbrug (niet alleen het origineel, ook de noodbrug is nu kaduuk en gaat eruit).

VRIJDAG Graffiti is en blijft een hot topic in Stad. Veel geweeklaag. Is ook niet leuk natuurlijk. Geveltuintjes en mooie muurschilderingen werken goed als tegengif. Overschilderen ook. In Lutkenieuwstraat zie ik kordate, zwijgende vaklui aan het werk. Welke verf wordt gebruikt? Wegenverf. Uiterst effectief. Twee m² graffiti kost een uurtje werk. Incl. verf € 100,- schat ik.

ZATERDAG Emmen verrast ons met de – gratis toegankelijke – expositie LUX in Kunstruimte Diep in het vroegere Biochron in de oude dierentuin. Negen kunstenaars, bijna alle uit het buitenland, laten zien wat met licht te doen is. Schitterende installaties zien we. Verrassend. Bijzonder. By far de mooiste èn kwetsbaarste is Double Feature: op draden geprojecteerd licht. We mogen (nog) door strak gespannen draadjespaadjes wandelen. Of dat lang zal worden toegestaan? In het oude haaienbassin werk van Strijbos: aan de wand bevestigde bewegende transparante paneeltjes die ritmisch nieuwe beelden vormen. Dan een magische op de vloer geprojecteerde wiebelige cirkel, een supergroot rood (stop)licht boven het eronder in het waterbassin weerspiegelde licht….en meer, veel meer….

ZONDAG  We bezoeken beeldend kunstenaar Annuska ’t Hart die feestviert vanwege het tienjarig bestaan van haar galerie Noes. ’t Hart maakt figuratief/realistisch werk. Schilderijen en beelden. Topstuk: twee rivaliserende rammelaars die naar de gunsten van een vrouwtje dingen.

MAANDAG Bij galerie Peter ter Braak bekijken we werk van Action painter Marian Tappel, o.a. de serie Trash-Works. Lees hier meer over ’t Hart en Tappel. Beiden studeerden aan Minerva.

DINSDAG Het Museum aan de A heeft de ver(nieuw)bouwplannen gepresenteerd. Van Scheepvaartmuseum naar Regionaal Historisch Museum. Inhoudelijk kan het alleen maar beter worden. Vergeleken met het swingende Scheepvaartmuseum in Sneek was Groningen maar zozo. Als buurtvereniging horen we dat er zorgen en vragen over de ingreep zijn. We schrijven een brief aan de gemeenteraad en B&W waarna we worden uitgenodigd die aanstaande woensdag te komen toelichten in een inspreekuur voor de raad. Ga ik doen. Voor alles een eerste keer.

WOENSDAG Een van de leukste klussen in deze periode is mijn schrijverij voor de Pervinzioale Grunneger Schriefwedstried over het thema ‘tijd’. Vanwege mijn lage schrijftempo – een gedicht schrijven kost me maanden -slaag ik er niet in nieuw werk te fiksen en de deadline is al 30 september. Mijn aanpak: ik neem vier bestaande verzen, grotendeels over het onderwerp ‘tijd’ waar ik tevreden over was, ben en denkelijk blijf. Die vertaal ik. Als niet-native speaker- is dat een heidense klus. Aan de 1.278 pagina’s van de Grote ‘Ter Laan’ heb ik niet heel veel want die beste man is blijven steken in Gronings – Nederlands. Aan mijn aangetrouwde opa Jan Boer heb ik ietsiepietsie, want ik heb veel van zijn werk gelezen.

Dan kom ik al snel uit bij mijn netwerk. Vriendinnen en kennissen en een groepje deskundigen, verbonden aan de uni. Twee deelnemers zijn bezig zijn aan promotieonderzoek streektalen, ik meen Nedersaksische regiotalen, dus inclusief Gronings. Eén van deze groep is ook jurylid van de schrijfwedstrijd en dat maakt me voorzichtig.

Waar ik tegenaan loop is dat mijn in het Gronings vertaalde zinnen niet Gronings klinken. Z uit Zuidlaren raadt me aan veel te gaan lezen van Hölsker om zo mijn natuurlijk-Gronings op te krikken. Mijn Paterswoldse vriendin C zegt: ‘Klaas, krieg hier wel wat kromme tonen van, klinkt mie apmoal veuls te Olands.’ Iemand van de RUG-werkgroep helpt me bij het woord ‘kosten overschrijdend’ maar voegt er voor mij onheilspellend aan toe ‘als ik het al zou gebruiken.’ Huh? Denk ik dan, als je voor je werk over bouwend Onderdendam in het Gronings rapporteert aan de gemeenteraad, gebruik je die woorden toch ook in de doeltaal? De streektaal heeft toch niet een beperkte thematiek?

Mijn eigenwijze ik argumenteert: van iemand voor wie Gronings de zoveelste taal is, moet toch geaccepteerd worden dat zijn werk- schrijf- en denkniveau anders is dan de eigenheimers uit de provincie? Schrijvers uit welke regio dan ook zijn toch altijd al vertaald, dus inclusief de eigenheden uit de oorspronkelijk (bron)taal? Of dat nou Friesland, de Peloponnesos, de Falklands / Malvinas, De Peel of Shanghai-noord is?

VRIJDAG Over een week komt Lucie Horsch weer in Stad. Drie jaar geleden trad ze op met Anne-Gäelle Chanon in de A-kerk, nu in Cultuurcentrum Oosterpoort, in 2029 in Euroborg? Wat een talent! Superieure zang en blokfluitmuziek die klinkt als een Timpe, een Hinz, een Schnitger.

ZATERDAG Ons museumweekend begint aan de Westerhavenstraat 14, bij ARTisBOOK met Groningen Hopstad 2026. Vanaf eind maart zijn hopstekken uitgedeeld met de bedoeling die te laten groeien en aan het eind van het seizoen de bloemen (bellen, klokjes) te oogsten. De vloer is in een cirkelvorm bezaaid met de klokjes. Gek, maar mijn stekken vonden geen vruchtbare grond en ik oogstte dan ook geen bloemen.

DONDERDAGAVOND Omdat vrouw I lijdt aan Rücke Schmerzen bied ik twee harer vriendinnen aan mee te gaan naar de avond van de vrijwilliger in het Theater aan de Grote Markt. In de zaal bijna tweehonderd vrijwilligers en de wethouder van dienst. We worden getrakteerd op liedjes van Annie M. G. Schmidt. Aan meezingers doe ik  – uit volle borst natuurlijk – mee, t/m het eerste nummer. Maar het theatertempo lijkt meer toegesneden op verzorgingstehuizen en kleuterklassen dan op dat van wakkere vrijwilligers (meest senioren uit de zorg, accountancy, woningbouw, communicatie, het onderwijs) in de bloei van hun leven. L., H. en ik houden het in de pauze voor gezien en we buitelen Groningens pre-nachtleven in en wel zodanig dat één van de meisjes, ik meen nog voor middernacht, per auto moet worden opgehaald.

VRIJDAG 12.15 uur Tomaten kopen bij de buurtsuper hoeft niet meer. Ik pluk van eigen planten bij mijn BlockHouse-bakken. Bij Albert Heijn sla ik slechts drie pond bloedsinaasappelen en een halfje bruin in en gebruik de bonuskaart niet. Mijn favo verkoopmedewerker heeft me in de smiezen en komt breed lachend met haar bedrijfs-Bonuskaart mij aan een Euro voordeel helpen. Mijn bankpasje houd ik even voor de lezer en klaar. Achter een andere klant aan die het poortje heeft geopend verlaat ik zonder kassabonnetje de winkel.

VRIJDAG 12.25 uur. Van AH terug naar huis lopend breng ik de cursussen valpreventie voor senioren die ik deze week via e-mail ontving in de praktijk. Nog even langs de A-kerk en de Vismarkt naar de vrijdagmarkt om twee haringkoninkjes te scoren en de door de provincie belaagde stadsduiven op stringfoot te checken. Je hebt hier van die brede trottoirbanden van glad hardsteen. Vaak oefen ik daarop mijn balans. Zonder de ernaast liggende keien te raken stap ik flink door als een kind dat op een witte lijn wandelt op het schoolplein. Voor Humanitas zie ik wat zeiknatte rotte bladeren of weke steenmarterpoep over het hoofd en zeil onderuit. Mijn armen waaieren uit als een geraakte zwaan, het rugzakje met de bloedsinaasappelen en het halfje bruin breken de val. De twee visjes worden geplet. Omdat ik de overgeslagen valpreventiecursus goed had gevisualiseerd voorkom ik dat mijn hoofd de stenen raakt. Ik ga snel rechtop zitten en voel kort enige duizeligheid. Enkele vrouwen vragen bezorgd of het wel gaat. Mijn lichte zomerregenjasje voorkomt dat er straatvuil in de mild bloedende wond op mijn rechterarm komt.

VRIJDAG 17.45 uur. Mijn bankrekening toont geen afschrijving van AH. Huh? Gratis! Toch geen voedselbank geworden. Vreemd. Even terug naar de buurtsuper. Weer zie ik mijn favo AH-medewerker, maar nu achter de infobalie. Geduldig en vol begrip probeert ze mijn niet-betaling uit te zoeken. Maar tevergeefs.

ZATERDAG Begin oktober organiseren we in Leeuwarden een nichten-, tante- en nevenmiddag van de Van der Meulen-familie. Van de 34 mogelijke deelnemers, inclusief partners, hebben 28 zich aangemeld. Bijgaande foto is van omstreeks 1962 en zal genomen zijn bij een huwelijksfeest in het kerkelijk verenigingsgebouw te Nes (W.D.), van pake Pieter en beppe Tjitske over wier liefdesbrieven ik eerder iets schreef. Alle 28 afgebeelden op de zwartwit foto van Erwin Olafiaanse allure meen ik nog te herkennen. De kapsels en stropdassen van de ooms, de vooroorlogse oren, de hangerige kids die klaarblijkelijk nog nooit ‘Say Cheese’ hadden gehoord, alle tantes op hun sexyst uitgedost in jurken net over de knie en met oorbellen, kralen en watergolven die niet onderdoen voor permanentjes, de piramidale fotocompositie: grote schoonheid, onverwachte Noord-Friese klasse! Klaeiklúten? Diamanten!

ZONDAGMORGEN Enkele ribben kaduuk, sleutelbeen aan gort en schouderblad gedeukt. Oeff, ik schrik behoorlijk als ik hoor dat A, 78 inmiddels, de nestor van onze SpaakMastersfietsgroep, een fietsongeluk heeft gehad. Wat is Spaak alweer? Spaak combineert een wielrennerscafé met een fietsherstellingsbedrijf en organiseert op zondagochtend fietsritten voor groepen, van supersnel tot supergezellig. Van de zeventigplussers ben ik de jongste. A’s ongeluk maakt me nog voorzichtiger. Ik ken en koester mijn plaats in de staart van het pelotonnetje. Ter troost van de geblesseerde drink ik een speciaal flesje.

ZONDAGMIDDAG Rixt van Gosliga is onze gids bij de wandeling in de tuinen bij het DUO-gebouw, het ‘cruiseschip’, nabij de rondweg. De A-Kwartiergroep is onder de indruk van de bloeiende pracht en van de bijzonderheden van de aanleg. Dat de tuin, groeiend op het dak van de parking, er nog zo goed bijligt komt omdat contractueel 20 jaar onderhoud is vastgelegd.

DINSDAG In ons Pomppleinblokje zitten dertien huizen. Bijna alle met een geveltuintje. Nog drie te gaan. Vandaag wordt er weer één aangelegd. Gratis, de gemeente stimuleert met subsidies. De binnenstad wil vergroenen en minder hittestressen.

WOENSDAG Als je binnen de Diepenring iets aan de buitenkant van je huis wilt veranderen moet je dat melden. Dat geldt ook voor verticale zonneschermen, sunscreens. Eisen: niet op de muur aanbrengen, niet ver uitsteken. Vandaag wordt het gepubliceerd in de binnenstedelijke kolommen.

DONDERDAG Als ik lees over een Groningse Schriefwedstried’ over het thema ‘Tied’ denk ik: Yess, mitdoun. Maar ja, dan: hoe, wat? Tijd, verlies, liefde, ’t verleden, dood, schaamte, psychologische introspectie, seizoenen: platgetreden paden. Mijn vier onderwerpen zijn: de tijd dat duiven nog heel gewoon waren; II: de helse tijd van een lichamelijk flebologisch rectaal onderzoek; III Hemelvaart, staartbotjes en waterschap ten prooi gevallen aan de tand des tijds; IV Waarom bossen tijdloos zouden moeten zijn. Ik vraag Zwany mij te coachen. Op 21 november weten we meer.

VRIJDAG Groningens Ontzet. Voor ons huis een speelpark voor kinderen met opblaasbare springkussens, gratis ranja, en opa’s en oma’s. In de A een drakenbootrace en een permanent schreeuwende spreekstalmeester naast behoorlijk harde snollekebollekecafémuziek. Een groot koor en de burgemeester ’s ochtends bij de opening naast het Goudkantoor. Een zuurkoolmaaltijd met superleuke tafelgenoten in de A-kerk. En superieure orgel- en saxofoonmuziek in de Nieuwe Kerk met Mannes Hofsink op orgel en Lotte de Bruin op sax. Muziek van Piazzolla, Queen (Bohemian Rhapsody), een swingende, jazzy Stamm (Little Jazz Suite) doet het publiek de handen rauw klappen.

ZATERDAG Even opwarmen  en dan de plomp in. Even alle cyanobacteriën, blauwalgen, E.coli, leptospirose aan de kant en dan zwemmen maar voor het goede doel (onderzoek om kanker buiten je lijf te houden). Begeleidende bootjes en surfboards present en alle deelnemers zijn verplicht een kleurige drijver aan te gorden. Waarom deze effectieve eenvoudige maatregel niet verplicht is bij zwemmen in zeewater?

WINNERS & LOSERS TOMATENPLANT Als beginnende tomatenteler sta ik versteld: negen tomaatjes aan één takje. En dat zonder supplementen toe te voegen. Een touwtje om uitwaaierende stammetjes, wat extra water, en mijn groene vingers, that’s it. En geen slak te bekennen.

GRUNBERG JOODSE MESSIAS Na 50 pagina’s moet ik de aandrang om het boek weg te leggen weerstaan. Het is een zwartgallig, cynisch boek. Ik probeer te doorgronden waarom AG de hoofdpersoon ‘zoals sommige vrouwen vragen om een verkrachting, zo vragen sommige joden kennelijk om een pogrom.’ (p 35) laat zeggen. Maar eerst deel VI in de Millennium-serie, van D. Lagercrantz verslinden.

LOSERS & WINNERS Het lot van dahlia’s. De door Geertje gedoneerde dahliaknollen, snel een kilo of 100, leggen het veelal af tegen de onvermoeibare grondverbeteraar de slak. Zonder ingrijpen registreer ik gelaten wie dit jaar de winnaar is.

VRIEND van de PLOEG Misschien een bekend beeld: jonge energieke hondstrouwe neef mantelzorgt voor uitgebluste tandeloze stokoude tante, die wat ze ook uitspookt zijn liefste is en blijft. Soms voel ik mij deze neef in relatie tot kunstenaarsvereniging De Ploeg. Ik constateer dat de oude tante, ver over de 100 inmiddels, wordt genegeerd door het officiële circuit en niet krijgt wat haar toekomt terwijl met haar naam tegen de klippen op wordt gekoketteerd en vind, schrijf en zeg daar iets van. Tante, subassertief sinds geboorte, doodsbenauwd dat de genuanceerde en doordachte stemverheffing van neeflief, de pestkop ontstemt, misschien immers dat het volgend jaar wel tot erkenning en acceptatie komt, knikkebolt verder en vraagt haar neef zich wat in te houden.

MATTEO IMBRUNO ORGELCONCERT Via organist Imbruno maak ik kennis met ‘Litaniën’ van de Ned. Componist Jan Welmers. Mijn waardering gaat van ‘zenuwlijersmuziek’ naar indrukwekkend. In een stijve, kale kerkambiance dwalen mijn gedachten zeven keer af naar rockstar/orgelfenomeen Anna Lapwood bij wie het publiek wel joelend uit zijn dak gaat i.p.v. starend naar een superieur mensloos muziekinstrument stiekem in een zakdoekje te knijpen.  Groningen viert ‘Orgelzomer’ met 40 concerten in Martinikerk, Akerk, Nieuwe kerk, Pelstergasthuiskerk en Lutherse kerk. In de provincie Groningen zjn het er 124 concerten Maar Groningen vergeet de bezoeker in te palmen. Alleen al een filmopname van de spelende organist zou voor extra vertier en diverdoatsie zorgen.

GRONINGER MUSEUM / PLOEG Het GM gaat de provincie in. Wat goed! Onderdeel is een fietstocht langs Ploegkunst ‘In het spoor van de Ploeg’. Men bedoelt de oude Ploeg. Huidige Ploegkunstenaars worden zowel door het Groninger museum als door Kunstcentrum Wehe den Hoorn stelselmatig overgeslagen terwijl een enkeling zich meer dan duidelijk ook in het landschap laat zien. Neem Reinier van den Berg (Aduard) die zich geheel in de Ploegtraditie met stalen banken aan het kanaal, een til in Leek, herkenbare landschappen aan fietsenstallingen en landschappelijke schilderkunst verbindt met het Groninger land.

WANDELVIERDAAGSE Een al wat ouder energiek echtpaar realiseert zich op de valreep dat ze volgende week vier logerende wandelaars over de vloer hebben en dat het tijd wordt ingeslepen echtelijke gedragingen, eet-, kleed-, douche-, was- en drinkgewoontes, uitdrukkingen, gebaren aan een tolerantieonderzoekje te onderwerpen.

GARNWERD / VERSTEKELING Als gast vaar ik mee op de ALBATROS (vroeger een beurtschip en daarna garnalenvisser met een 191 PK Cummins) van Groningen naar Garnwerd. De medereizigers varen door naar Zoutkamp na in Garnwerd gegeten te hebben en historisch bijgeschoold te zijn. De tocht wordt georganiseerd door een team van Visserijmuseum Zoutkamp en het MADA (schipper, bootsman/opstapper, twee natuurgidsen van het Groninger Landschap en een gastvrouw). Onderweg worden we gewezen op een fijne selectie waterplanten, vogels, invasieve exoten als bereklauw, Sint Jacobs Kruiskruid, en Japanse Knoop die nog niet de status van Gulden Roede, Vingerhoedskruid, fluitekruid en Vlielandse zegge hebben bereikt en nog in het onkruidstadium voort vegeteren. In het vooronder is een toilet verstopt. Steil trapje afdalen na eerst een moeilijke deur te hebben geopend. Ik vraag de bootsman hoe de afvoer van grijs en zwart water is geregeld. ‘O, zoals op alle pleziervaartuigen.’ Niet dus. Ook hier gaat zwart water direct de plomp in.

WANDEL4DAAGSE GRONINGEN Van ons vierpersoons clubje dat in Groningen mee gaat lopen bereidt één zich zeer serieus voor door de Nijmeegse 4daagse te bewandelen, want daar heb je de grootste kans dat de route wordt ingekort als het 23°-plus is. Onderweg in Nimma brengt hij des pastoors zwarte kas op peil bij een verzameling brandende kaarsen ter herinnering aan de gevallenen.

DE JOODSE MESSIAS ARNON GRUNBERG Als ik lees dat Max Pam ‘De Joodse Messias’ een kwaadaardig boek noemt, denk ik: lezen. Waar komt mijn weerzin tegen G vandaan? Vanwege zijn gekoketteer met Joden. Vanwege het feit dat de Nederlandse pers (op Trouw na?) hem amper serieus neemt door hem onkritisch op te hemelen. Door zijn slechte columns in de Volkskrant. Onze minibieb puilt weer eens uit en ik vind ‘De Joodse Messias’.

AFSCHOTBELEID DUIVEN PROVINCIE Van een bevriende natuurliefhebber krijg ik het SOVON-onderzoek naar duivenoverlast in Groningen onder ogen, waarin het woord afschieten niet voorkomt, maar wel als oplossing het inrichten van duiventillen om zo de duivenstad te monitoren, de zogenaamde Duitse methode. Een citaat: Het weghalen van stadsduiven om lokale overlast binnen een stad te bestrijden, zonder aanvullende maatregelen is niet effectief.

VERKEERSDODEN TOLHEK Misschien, zo fantaseer ik kwamen de mannen (het zijn nooit vrouwen die zich op smalle wegen doodrijden) uit Stad en reden via Dorkwerd, Steentil, Aduarder Voorwerk naar Tolhek, net voor Den Ham. Misschien wezen ze elkaar een jagende buizerd aan. Een geblakerd stuk asfalt, enkele kaartjes en bloemen herinneren aan het ongeluk van afgelopen week. Ons fietsclubje passeert deze plek geregeld. Ik sta letterlijk even stil.

ZUIDHORN – BURUM Deze twee pics opzoeken via Google Lens transporteert je naar Amsterdam en kunstenaar Harber en niet naar een interieurbedrijf in Zuidhorn waar het stuk RVS blikkerend in de voortuin staat. Jezelf erin fotograferen is lastig vanwege de opening. De tweede is niet het Nationaal Monument over Slavernijverleden in 020 maar het kunstwerk Mienskip in Burum, waar in 2018 de 518 inwoners op een plaquette door Heleen Kater werden vereeuwigd. Fietsers zien meer.

ZONDAG Atelier Forma Aktua vraagt zijn vrienden mee te doen aan een groepsexpositie, Zomersalon genaamd. 60 personen nemen de uitdaging aan en leveren elk gemiddeld vier werkjes in. Rijp, groen, figuratief, abstract, ingenieus, lomp, gedetailleerd, fijn, grof, complex, eenvoudig: veel te zien. Allen nodigen trots enkele gasten uit (mijn gasten komen uit Groningen en Den Haag). Kun je nagaan dat het lekker druk was bij de opening. 150 vrolijke koppen, het begrip zondagse kleding krijgt weer invulling, live (piano)muziek, hapjes en drankjes en lekkere ruis op straat.

DINSDAG COA – TOG mismatch Het Centraal Orgaan Asielopvang in Ter Apel loopt bijna dagelijks vol. Vluchtelingen worden dan in bussen vervoerd naar gymzalen in de regio: Stadskanaal, Gieten en meer. Op kampeervereniging Tot Ons Genoegen in Zuidlaren staat een grote werkschuur, van circa 30 x 10 meter leeg. Een en een is twee, denk ik. Deze schuur kan snel worden omgetoverd tot opvanghuis. Veertig bedden, goede WIFI, vijf toiletten, douches, wasmachientje en droger erin en opvangen maar. Ik bied me aan als coördinator. Alleen nog even de gemeente Tynaarlo en de leden van TOG voor de kar spannen. In de gauwigheid leg ik mijn plan nog even voor aan twee schrandere TOG-leden. Voordat ik de gemeente en de vereniging opschud leg ik het plan voor aan het COA. Die zet er een streep door. Ze willen enkel grote opvanglocaties voor 300 personen.

WOENSDAG / EEKHOORN Een kort, als het ware gehaast, hoog krassend, schrapend geluid maakt hij, onze eekhoorn die om half zeven, zeven uur langskomt als ik bijna onhoorbaar fluitend het geluid van een houtduif probeer na te doen. De rillen gravende mol en de verderop tikkende specht zien is haast onmogelijk nu de tuin ultragroen is en bomen vol in het blad zitten. Twee roodborstjes hippen wat rond en houden me in de gaten. Naakt- en huisjesslakken niet, die slepen zich voort en laten een glinsterend spoortje na, dat, was het groter, me aan een oude buurman doet denken, die onophoudelijk zijn lopende neus met een gehandschoende hand depte. Enkel omdat ze Rita heet en me aan Wieringa’s ‘De heilige Rita’ doet denken, zeg ik de aardige overbuurvrouw toe haar wat te zullen helpen met haar door groen overwoekerde lusthof. Na vijf uren ga je kunnen zien dat ik geweest ben, beloof ik d’r.

VRIJDAG / LUSTRUM geveltuinwedstrijd. Onze buurtvereniging zet zich in voor de aanleg van geveltuintjes. De straten vergroenen en verfraaien, ze zijn goed voor de biodiversiteit en, mits groot en als het kan uitgevoerd met bomen, ze verlagen de binnenstedelijke hittesress. Dit jaar wordt voor de vijfde keer ‘het gouden schepje’ uitgereikt. Het eerste jaar was J. P. Rawie de uitreiker, nu hebben we wethouder Wijnja gestrikt. Vaak zijn dat uiterst gezellige bijeenkomsten in het ramvolle café Wolthoorn & co. We hangen dan grote foto’s op van de 30 genomineerde tuintjes, buurtverenigingsleden krijgen groene stickertjes en plakken die op de foto van de beste geveltuin. Foto’s: Hoekstraat, Vischhoek en Noorderhaven.

ZATERDAG / VIJF JAAR STAD Bekenden, vrienden, familie uit dorpen en buitenwijken waar parkeervergunning een vreemd woord is waarschuwden ons vijf jaar geleden voor de binnenstadsperikelen. Geluids- en drugsoverlast zouden ons teveel worden. Zullen we nog zien, dacht ik. De twee plantenbakken voor de deur bleven ongeschonden en staan. Zelfs een vuurrode kalebas die ik uitdagend in de plantenbak legde bleef onaangeroerd. De aan de gevel bevestigde minibieb: onbeschadigd. Afgelopen week spreek ik voor de tweede keer een wildplasser aan. Hij zwaar onder invloed. Met behoorlijke stemverheffing wijs ik hem op het openbare toilet. Als hij agressieve neigingen vertoont fotografeer ik ‘m en zeg dat ik een melding maak. Hij taait af.