Winterfiets Elfstedentocht 6

Week 52

Even wat cijfertjes. 34 componenten telt mijn uitrusting. Maximaal 1.500 deelnemers kunnen op 2 februari meedoen aan de Winterfiets Elfstedentocht. Deze limiet maakt de tocht wel heel speciaal. Vergelijk dat eens met massastarts bij de pinksterfietstocht met meer dan 30.000 en de legendarische schaatstocht met plus 16.500 deelnemers. Nog 35 dagen.

Frans en ik fietsten zondag ontspannen naar Uelsen (D) en Hardenberg en inspannend terug via De Krim en Dalerpeel: 101 kms in 4,25 uur. Dat zou neerkomen op de tocht der tochten binnen de 9 uur.

Net over de grens, bij Wilsum, wordt het landschap glooiend, tegelijk lieflijk maar slopend, aantrekkelijk maar gemeen. Het begrip ‘vals plat’ krijgt inhoud, je ziet het haast niet maar voelt het wel, als afnemende rentetarieven op spaarrekeningen, als argumentengebrek in zwartepietdiscussies, als teveel liberalisme in het sociale domein.

Bijna geen wind, 7⁰ en lichte regen: i-d-e-a-le omstandigheden. Weinig verkeer gelukkig. Ik eet drie krentenbollen, een banaan en drink 1000 cc sportdrank en jus d’orange. Daarnaast drinken we onderweg twee keer thee, om, speciaal voor mij, de handen te warmen. Frans heeft verwarmde handschoenen, met lampjes.

Behalve voor striemende regen, hongerklop, harde wind, materiaalpech en extreme kou zijn we beducht voor zwaar tractorverkeer en kleine, vaak witte, bestelwagentjes op landbouwweggetjes. Die verhouden zich tot fietsers als onaangelijnde pitbulls tot joggers of pulsvissers tot slapende scholletjes. Het lijkt erop dat veel boeren, misschien omdat ze voor de gesubsidieerde tractoren geen wegenbelasting betalen en geen apk-keuring hoeven te doen, de openbare weg als verlengstukken van hun erf beschouwen, zoals inhalige nieuwewijkbewoners graaiend snippergroen annexeren. Wegbermen worden aan gort gereden en drek blijft iets te vaak, vooral bij bietenoverslag, duimendik op de weg liggen.

Gek, maar ondanks mijn verhoogde fietsactiviteiten, op 2e kerstdag fiets ik de Ellertsveldroute van 55 kms, kom ik wat aan. Mijn atb weegt (met 1 l drinken) 15,4 kg, de kleding 2,5 kg, met mij erbij net onder de 95 kgs. Een heel verschil met schaatsers die licht als vlinders naar de finish kunnen flabberen. Op zaterdag fiets ik, bij 1°, nog 47 kms met verwarmingspads in handschoenen en schoenen. Mwaaah. Geïsoleerde schoenen en verwarmde handschoenen kan ik nog net weerstaan.

Deze week 101, 55 en 47= 203 kms.

Winterfiets Elfstedentocht 5

Week 51

Deze week bestudeer ik uitgebreid de weersomstandigheden van twee februari van afgelopen jaar. Ik word gerustgesteld, het was om het vriespunt, dus doable. Ontstaan er soms scheurtjes in mijn optimisme? Afscheidsbijeenkomsten, een straatdiner, De Nachtstemmer van ’t Hart en museumbezoek veroorzaken een gedwongen rustperiode van vijf dagen. Rust en voeding zijn voor fietsers van vitaal belang, als omzichtigheid bij wijk- of familiedisputen. Op vrijdag start ik om 08.30 uur met als doel 100 km te fietsen. Ik rijd richting Mussel- en Stadskanaal en buig halverwege af naar Onst- en Vlagtwedde. Het eerste stuk rijd ik binnen twee uur met een gemiddelde van 25+.

Met de wind in de rug geniet ik van het kale, grijze landschap, van mijn geluidjesvrije derailleur en van Groningse boerinnen die met deze kou de ramen lappen en zodra ze mij zien aankomen zich zo ver omhoog rekken dat ik stukken blote, in- en inkoude rug zie; maar altijd draaien ze zich om om mij luid ‘joehoe’ toe te roepen. Als aangetrouwde kleinzoon denk ik aan dichter Jan Boer. Van Jan Boer naar Maarten ’t Hart is een kleine stap. Ik geniet na van Maarten ’t Harts nieuwste, De Nachtstemmer, met een verrassende sodomiepassage op p 37. De geit Drieke ondergaat de zoöfiele inspanningen van haar baas Ai (what’s in a name) Stront gelaten, onbekommerd, sereen, stoïsch, zelfs totaal onaangedaan. Seks met dieren, ze doen maar, zo lang beiden ermee instemmen en het zonder schadelijke gevolgen blijft. ’t Hart voegt zich met dit thema bij Jan Wolkers; beiden groeiden op in streng christelijke milieus. Een Groningse orgelstemmer, Pottjewijd, gespecialiseerd in Schnitger-orgels, gaat orgels stemmen in een Zuidhollands havenstadje en raakt in allerlei verwikkelingen, vooral met een bloedmooie Portugese vrouw en haar dochter, verzeild.

Op de terugweg ervaar ik een straffe (inmiddels aangetrokken) zijwind en moet ik het zonder Groningse boerinnen doen. Ik doe mijn muts af en een tweede laag handschoenen uit.  Ik denk terug aan ons Grootkooroptreden in Assen en het meesterlijke concert van The Analogues met Abbey Road in het Atlas Theater en ik vraag me af waarom dit een tributeband heet en niet gewoon een coverband die zo perfect mogelijk Beatlesimitaties presenteert. Waarom dragen alle veertien mannelijke musici gladde schoenen (vrouwen noemen dit schoentjes)? Ik kende, schat ik, zo’n 70 % van de nummers. En wat een kopersectie!

Ik wil mijn lijf testen. Om het uur consumeer ik vast voedsel (een banaan of kleine krentenbol) en drink gedurende de hele route slechts 500 cc. Tussen Vlagtwedde en Ter Apel filosofeer ik over fouter dan foute combi’s: oranje en belastingen, religies in onderwijs, boeren en gesubsidieerde bedrijfsbeëindiging. Het voelt lekker om al fietsend mijn hoofd leeg te maken en weer te vullen met nieuwe inzichten. Een familiekroniek schrijven, wil ik, de laatste tijd krijg ik aanzetten op presenteerbladen. Museum Voorlinden in Wassenaar bezorgde me nieuwe inzichten en citeerplannen, de expositie Less is more was zeer inspirerend.

Nog even de de voordelen van deelemigratie naar Spanje in kaart en onderhandelingsklaar krijgen. Kortom: laat de kerst maar komen. Ik eindig met 106,7 kms (meer dan de helft van de tocht der tochten) in 4,25,31 = boven de 24/u. Ik rijd het in één stuk, met twee keer een minuut pauze om iets te eten en/of een selfie te maken. Bij thuiskomst heb ik een stevige trek, ongeveer als na een diner in een tweesterrenrestaurant. Ik bereid me een feestmaal, met 450 cc zoutarme cup-a-soup (erwtensoep en Chinese kippensoep door elkaar), aangevuld met stukjes gerookte forel van gisteren en ruim 300 cc boerenkool met stukjes worst, dat allemaal door elkaar geroerd tot een stevige groene soep. Heerlijk. Emmen – Onstwedde: 106,7 kms.

Winterfiets Elfstedentocht 4

Week 50

Door weer en wind en regen fietsen we zuidwestwaarts. Het plan is een tocht van 100 à 130 kms: de driehoek Emmen – Hoogeveen – Hardenberg. Het regent vlagerig en er is een stevige wind, kracht 5. In Hoogeveen, uitloper van de bible belt, vinden we na enig zoeken warme koffie bij een benzinestation. We laten een nat spoor achter als Staphorster deelnemers die met kleding afzwemmen bij diploma C. Ons gemiddelde zit onder de 20/uur. We besluiten Hardenberg te laten schieten en ronden de tocht via Hollandscheveld, Nieuweroord en Geesbrug af. Harde wind en koude kosten veel extra energie. In ruim 3,5 uur en een kleine 80 km lever ik 1,8 kg in. Gelukkig komt nicht Leonoor ’s middags op bezoek: thee, chocola, flesje bier, pizza en toetje brengen mijn krachten terug als een zak mais bij een haan die in een kippenren soleerde. Toch komen er minieme barstjes in ons optimisme. Ik besef dat 15 km tegenwind in Drenthe iets anders is dan 80 km tegenwind op de Friese ijsvlakte.

Even iets over de spullen. Sinds kort mag ik mijn fietsen, een definitieve keuze voor 2 februari is nog steeds niet gemaakt, binnenshuis stallen. Als je 36 jaar getrouwd bent, dan gaat zoiets gemakkelijk, bijna vanzelf. Tien jaar geleden nog zou ik dit voor gods- allahonmogelijk hebben gehouden, maar nu staan de beide Bulls (een rode Desert Falcon en een witte Copperhead 1) in mijn werkkamer. In de warmte de ketting checken: geluk! De racefiets raakt met het voorwiel De heilige Rita van Tommy Wieringa en met het achterwiel wordt de poëziecollectie, gedrukt door handboekdrukker Peter Bekker, licht geschampt. Na elke rit hang ik de fiets aan twee plafondhaken en controleer en poets en smeer ik als koorzangers hun kelen voor een kerstoptreden. Ik houd scherp in de gaten geen olievlekken en bandensporen te maken.

Ik heb me op een nieuw zadel op de Bulls Desert Falcon getrakteerd. En dan mijn verdere, oude (textiele) uitrusting: een hemd met korte mouwen, een fietsbroek, lange sokken, oversokken, hemd met lange mouwen, thermohemd en – lange onderbroek, lange fietsbroek, fietsjasje, dichte motorkraag, reflecterend jasje, lange katoenen kraag, ijsmuts, helm, wollen handschoenen, overhandschoenen, schoenen, overschoenen en de Volkskrant van gisteren die mijn buik en borst beschermt tegen kou. Deze week Emmen/Hoogeveen: 80 km. 2x Ellertsveldroute à 55. totaal 190 kms.

Winterfiets Elfstedentocht 3

Week 49

Om je goed voor te bereiden moet je veel kilometers maken en goed eten. Het komt vooral aan op herstellen, zeggen wijsneuzige deskundigen. Kou op de maag en hongerklop is funest voor het resultaat, als weldenkendheid en redelijkheid voor goede Forum voor Democratie-verkiezingsuitslagen. Houd maar eens sportdrankjes vorstvrij, spookt door mijn hoofd. Ik weet nu hoe je bijna bevroren bananen onderweg moet eten. Het is een belangrijk ritueel dat oefening vergt. Het gaat erom dat je je maag niet aan onvermoede koude blootstelt. Met je gehandschoende hand pak je de banaan uit je rugzakje, bijt, te beginnen bij de door vorst versteende steel, de vrucht open en neemt een kleine hap. Je kauwt alles langdurig fijn tot een banaanbrei, een gestaafmixte olvaritachtige substantie, ontstaat. Je onderdrukt de slikreflex en blijft de drab tussen je tanden en kiezen doorduwen en persen als draderige lijm door een te smalle want dichtgeslibde tubekier. Net voordat je het doorslikt laat je het als peristaltische darmbewegingen, een soort kunstmatig kokhalsen, in je mond terugkomen, en als het kan nog een keer en nog eens, tot het warm is als zalvige babypoep en dan volgt de heerlijke omgekeerde ontlading, het uitgestelde, verwachte genotssummum en je voelt het naar binnen glijden als een gevaseliniseerde gummivinger van een aantrekkelijke verpleegkundige bij een prostaatonderzoek op vrijdagmiddag voor sluitingstijd.

Nog even wat rekenwerk: de uiterste finishtijd is 22.00 uur lees ik. Ah, mooi. Van 07.00 – 22.00 = 15 fietsuren maximaal. Dat is redelijk en moet doable zijn. Dat betekent wel dat ik naast mijn verdikte stuurlint, behalve ruimte voor een bel, spiegeltje, ligstuur, telefoonhouder nog plaats moet vinden voor een lamp.

Er kunnen 1.500 deelnemers starten. De snelste inschrijvers mogen om 07.00 uur vertrekken. Daar zitten wij bij, schat ik. Ik ben begonnen met de inname van sportdrankjes met sinaasappelsmaak. Per 50 km klok ik 0,5 l weg. Daarnaast houd ik mijn dieet in de gaten, maar gezond eten vond ik toch al nooit een straf. En alcohol? Door de week nul en in het weekend twee flesjes bier. Bij speciale ontmoetingen, feestjes of etentjes accepteert de fietser in mij een zonde als een moslim katenspek, een katholiek veelwijverij of een protestant bordeelbezoek op kerstavond. Deze week ervaar ik kou en mist: Emmen – staatsbossen 55; Emmen – Noordseschut 65: totaal 120 km.

Winterfiets Elfstedentocht 2

Week 48

Mijn realiteitsgevoel groeit als hoop onder seizoenkaarthouders van FC Emmen of zelfvertrouwen onder Grootkoorleden die in december optreden met diva La Bloemen. Als ik hoor dat er in elke Friese stad een stempel binnengeharkt moet worden stel ik, enigszins verontrust, mijn rijtijdenschema bij als Carola de stikstofplanning. Tien keer een stempel halen met een korte onderbreking is al snel 150 minuten: een kleine 2,5 uur. Dat wordt op de racefiets dus minimaal 10,5 uur en op de atb of de Gazelle Chamonix met ligstuur uit 2008 12,5 uur. Zonder tegenslagen. Zou er een uiterste eindtijd zijn? Ook lees ik in blogs van deelnemers dat niet de hele route is uitgepijld. Blixems, dat gaat, zo weet ik uit ervaring, misverstanden, omleidingen en wegversperringen opleveren. Zou best een uurtje extra kunnen betekenen. En ergens lees ik dat de totale afstand niet 200 maar 205 km is. Dat brengt mijn nieuwste tijdprognose op: 200 km wordt 205, vermeerderd met 10 km omrijden en afronden naar boven: 220 km. Per atb met 20 km/u: 11 uur, plus 10 kwartier pauzes = 2,5 uur = totaal 13,5 uur. Bij een start om 07.30 wordt dat een eindtijd van 21.00 uur.

Ik laat mijn racefiets een beurt geven, het wordt een slechtnieuwsgesprek: nieuwe ketting, nieuwe tandwielcassette, revisie trapas, beurt, remblokken en het ongevraagde, maar gewaardeerde gratis advies om een nieuwe bike aan te schaffen.

Ik probeer bij de tourorganisatie antwoord te krijgen op vragen over verlichting, voeding, bepijling, eindtijd, en meer. Elk antwoord roept weer nieuwe vragen op, een beetje als bij een journalist die Dijkhoffs wachtgeldregeling uitpluist of Ruttes geheugen na zeventig oorlogsdoden. Het valt me op dat mijn zin in de tocht geen deuk oploopt. Voor een extra trainingsrondje offer ik graag een paar hoofdstukken over simulant, solist, aanvoerder, verkeersbrokkenpiloot, geldwolf, zenuwlijder, stervoetballer, intrigant, familyman, Spanjeman, schoolstaker Jopie Cruijff op. Week 48: twee keer Nieuw-Dordrecht/Exloo: 2 x 55 km en MM-Gramsbergen v.v. 65: totaal 175 km.

Winterfiets Elfstedentocht 1

Week 47

De elfstedentocht heeft iets magisch en manisch. Vanaf het moment dat fietsmaat Frans me een linkje stuurde over deze speciale winterfietseditie van de moeder aller tochten dacht ik: Yesss, gaan we doen. De term elfstedentocht heeft op mij dezelfde aantrekkingskracht als zeven maagden op een moslim, een witte trouwjurk op een bakvis of de Kaaimaneilanden, Lichtenstein en Guernsey op fiscalisten. Gelijk met het plan begon de voorbereiding. Maar waarop? Eerst even rekenen. Bij 200 km op de racefiets zit je al gauw aan 8 uur bij 25 km/u + 4 pauzes van een kwartier is samen 9 uur. Mocht de moutainbike of de Gazelle nodig zijn i.v.m. gladheid dan wordt het iets van 10 uur bij 20 km/u + 4 pauzes van een kwartier is samen 11 uur. Als we om 07.00 uur kunnen starten, zijn we of om 16.00 uur terug of om 18.00 uur. Onvoorziene gebeurtenissen of omstandigheden daargelaten. Hevige vorst kan voor een bevroren derailleur zorgen, langdurige sneeuw maakt koud, nat en zompig en een lekke band demoraliseert en geeft veel oponthoud. Mijn eerste aankoop is thermo-ondergoed bij de Hema. Vroeger heette dit een borstrok met lange onderbroek. Ik herinner me dat bejaardenhuisbewoners waar ik vroeger kwam als ventende medewerker van de groenteboer, lange onderbroeken droegen. Bij de gulp zag je gelige kringen die naar de buitenzijden als vloeistofdia’s of vochtkringen op eikenhouten tafelbladen uitwaaierden. Mijn zwarte Hema-exemplaar biedt comfort als handvatverwarming op een BMW 1100 RT en voelt aan als een tweede huid. De training kan beginnen. De tocht is in week vijf en nu zitten we in week 47. Nog negen weken voorbereiding dus. Dat moet genoeg zijn. Trainingsvoorschriften hebben zich in de afgelopen jaren gewijzigd als therapieaanpak in de psychiatrie. Het is als trainen voor de marathon of Spaans leren: veel en vaak is belangrijker dan hele marathons lopen. Wekelijks 200 km aan een stuk fietsen is niet nodig. Als de basisconditie in orde is, dan komt het eropaan om die in stand te houden en te verstevigen. Ik neem me voor niet meer naar weersverwachtingen te kijken en te luisteren maar vast te houden aan geplande tochtjes door weer en wind; op twee februari hebben we ook geen keus. En om het duuraspect inhoud te geven: niet meer halverwege bij Momerite in Gramsbergen koffie met appeltaart consumeren, maar zonder pauze doorfietsen. Deze week fietste ik twee keer Emmen/Gramsbergen v.v., Rijssen/Emmen, Rijssen/Holten: 270 km.

Bauke Mollema-tocht in contrast

Met 2.500 toerfietsers jakkeren we harmonieus door het Groningse platteland. We snuiven onze longen vol. De tocht wordt, bekeken door plaatselijke zevendedagadventisten, een makkie door zonnestralen, de geur van hooi, gemaaid gras en stimuli als adrenaline, erotonine, oxytocine en dopamine die door onze lijven spuiten als Tesla’s door tunnels onder toekomstige Groningse ringwegen. Vergeleken met andere toertochten zien we veel vrouwen. Dat maakt ons oudjes rustig en zeker. Zodra we een paardenstaart zien denken we: als we de jagers niet kunnen bijhouden, kunnen we altijd achter de wasverzachtersgeuren blijven. Bauke komt ons speciaal uitzwaaien op de Vismarkt. De verzorging onderweg is goed. We worden volgestopt met bananen, reepjes en dorstlessers als verwaarloosde pinken in verafgelegen, hooilanden. Anders dan in voetbalstadions, bij koningsdagevenementen en in stadsparken op zonnige dagen wordt er geen rotzooi achtergelaten. De wereld om ons heen oogt helder, zacht, schoon en vriendelijk. Niemand die deze dag verstoort door gitzwarte gedachten over slechte luchtkwaliteit. Nog geen drie dagen later zal Groningen verworden tot het Armageddon van de vervuildestedendivisie door superhoog te scoren in de Air Quality Index. Hoog betekent slecht. Stad Groningen ondervindt zoveel last van smog dat het onderontwikkelde steden als Calcutta, New Delhi en Peking verslaat. Amsterdam en Rotterdam scoren 100 % beter dan Groningen. Luchtvervuiling kan via COPD, astma en longkanker dodelijk zijn. Toeval of niet, maar Zomergast Wanda de Kanter, geëxcommuniceerd door het knieënslappe KWF, roept ’s avonds op vriendelijke toon in de VPRO-woestijn hoe schadelijk nicotinedealer AH en rookgevolgen kunnen zijn. Ik word 21e bij de 85 kilometer.

Gouden Pijl, de toertocht

Wij doen de 100 km. Om Wildlands op de kaart te zetten gaat de eerste km langs de savanne. Slaperige leeuwen verlustigen zich aan gespierde fietsersbenen. Mijn fietsmaat heeft tanige kuiten als een Spaanse huis-aan-huis-verkoopster. ‘We maken er een rustig fietsdagje van,’ liegt de een de ander voor. Dat lukt tot Weiteveen. Daar spotten we het peloton: dertigers en veertigers die gemiddelden van 35 draaien. Met de vingers in de neus. We zien fietsen van 0,85 tot 10+ K. Na de pauze jakkeren we naar Wezuperbrug via kleine wegen. Klinkers, gescheurd asfalt, grind, oude fietspaden, alles zit erbij. Ik zie een bekende kop: Gert Jakobs. In de tour heette hij de super- of meesterknecht. Een bonk spieren. Zelfs zijn imposante bilpartij gaat niet blubberen op oneffen weggedeelten. Ik hoor hem uit over hoge velgen, stuurmanskunst, carbonfietsen, isotone dorstlessers en meer. En ik blijf naast hem fietsen. ‘Hoe classificeer jij dit tempo?’ vraag ik nog snel voordat hij zich laat afzakken naar de volgauto. “Dit peloton rijdt hard.” Om een gemiddelde van 35 te halen moeten de kopmannen boven de veertig komen als ze voor een bocht tot 28 zijn gezakt. Ik zie shirtopschriften als ‘Derrrannn’, ‘Marmotte’ en ‘Klaas-Jan Terwisga fietsenherstelbedrijf’. De stoempers, sjorders en sleurders hebben geen zadeltasje dat hangt te bungelen als het scrotum van een stier maar een extra bidon met reparatiemateriaal. Ik ben de enige met een spiegeltje, bel en ligstuur. Op de kasseien voorbij Wezuperbrug ga ik eindelijk kapot. Gesloopt. Gelukkig.

Gouden Pijl – de voorbereiding

Ineke Stevens (Rensenpark Emmen)

Aschenputtel en Meeresluft

Het is Gouden-Pijl-tijd. In de voorbereiding op dit fietsevenement houdt onze fietsgroep zich gedeisd. We leven rustig als sluiswachters in Drenthe. We gaan vroeg naar bed. We herlezen 43 Wielerverhalen van Tim Krabbé en rusten tussen de middag als Grieken bij het belastingloket. We wandelen wat en houden de spieren soepel. We eten uitsluitend vis, kip en couscous en drinken niets dan rodebietensap, Radler en water. Elke dag vetten we de ketting in en checken we de derailleur en de stuurlinten. De poetslappendoos is als een make-upplank van Lindalezeressen: voor elk onderdeel een ander lapje. Sinds buik- en schaamhaar oncontroleerbaar door de fietskleding naar buiten steken zijn we maar gestopt met het scheren van de benen. Een week voor de GP jachten we nog even oostwaarts: de routecommissaris wil naar Meppen en Haren. Voor ons doen rijden we vlot. In Meppen pakken we de rijweg en tarten Audi’s met sjoemelsoftware door ons bij stoplichten voor hen op te stellen. Naast de Ems gaan we los. 28,5 wordt het. Hier geen Heiltjes 27 of Vertrouwen uit Urk of Grouw, maar binnenvaarttankers met in kleine letters BASF en namen als Aschenputtel en Meeresluft. Wanneer ik riet, bamboe en mais niet meer kan onderscheiden, kalmeren we en verlagen het tempo. De zonnebril maakt graslanden dorder dan in het echt. Maar toch nog groener dan in het voorjaar toen boeren met Round-up Koningsdag opleukten met meer oranje dan de feestelijkheden verdroegen. Wij blijven ons voorbereiden, als roomsen op het hiernamaals.

Randje Drenthe 255 km

Randje Drenthe, 255 km (https://opfietseindrenthe.nl/publicaties/is-randje-drenthe-jouw-uitdaging/

De fietsroute langs de randen van Drenthe lijkt op een gelijkbenige driehoek: de stukken Groningen – Meppel, Meppel – Nieuw-Schoonebeek, Nieuw-Schoonebeek – Groningen zijn ongeveer even lang, een kilometer of tachtig. Drenthe heeft zijn image veranderd. Was het voorheen Magisch Drenthe, nu is het Oer-Drenthe. De woorden oer, toer, stoer hebben qua klank en inhoud met elkaar te maken. Proef de naam Bourtanger Moor eens en je weet wat wordt bedoeld. In oerprovincie Drenthe is het verrekte stoer om op één dag een toer van 255 kilometer te fietsen. Of verspreid over meer dagen natuurlijk, dat kan ook. Een fietsroute van 255 kilometer dat is geen kattenpis. Ter vergelijking: de Elfstedentocht is per schaats een kleine 200 en per fiets zo’n 235 kilometer; daar gaat Drenthe even behoorlijk overheen.

In een ver verleden dacht men van de aarde af te vallen als je te dicht aan de rand kwam. Nog zijn er mensen die onrustig worden als ze het centrum niet meer kunnen zien. Vakantiegangers krijgen het Spaans benauwd als ze bij Parijs over de ringweg, de Boulevard Péripherique, rijden. Maar stoere reizigers geeft het een kik. Rijden langs de marges, de limieten, de periferie: de randen bieden altijd interessante inkijkjes in het leven achter de voordeuren en de aangeharkte tuinen. Denk aan reizen met de trein: wat is het leukste aan de lange ritten? Precies: als je net bent vertrokken en dan bij de rafelranden van de stad langs komt, de uiteinden van Zwolle, Berlijn, Beilen, Assen: scoutingterreintjes, boomhutten in achtertuinen, zandpaden, campings met bonte waslijnen, interessante tiny house-projecten: er is altijd veel te zien. Kortom: de randen van Drenthe zijn stoer. En nu de praktijk.

We starten in Drenthe’s industriële hart, Emmen. Fiets je vanuit Emmen oostwaarts, dan kom je bij Barger-Compascuum op de Limietweg, dit is dan ook echt de limiet, dichter bij de grens langs fietsen lukt niet. Racefietsers mijden deze weg vaak. De weg is te rond en er zitten kieren tussen de klinkers. Dat is ook de reden waarom ik eerder naar het noorden afbuig. Barger Compascuum gaat bijna naadloos over in Emmer Compascuum en dat zit bijna vast aan Roswinkel, dat vroeger deel was van de verdedigingslinie in het Bourtangermoeras. Nu is er een Fort voor het water, een kunstwerk omgeven door wallen. Het is te hopen dat je op de Drentse Mondenweg de wind mee hebt, tegenwind is killing. Langs Gasselternijveen, Gasselterboerveen en Gieterveen, Eexterveen, Nieuw-Annerveen, dan vraag je je niet meer af over welke grondsoort je fietst. Pseudopsychologen in en buiten Drenthe menen de volksaard aan de grondsoort te kunnen aflezen, waarbij zand gelijk is aan gemoedelijk en veen aan balsturig. In deze streek zie je geregeld spandoeken met de tegenpolen JA en NEE erop. Dat heeft niet zozeer met een regionale weifelmoedigheid te maken als wel met de plaatsing van windmolens: Ja staat hier voor duurzaam en Nee voor windmolens. Onder het Zuidlaardermeer langs, stukje west en dan noordnoordwest. Zou je vanuit een vliegtuig de grens van Drenthe volgen dan zie je een (motor)fietser, of een over een lessenaar gebogen klerk. Van Zuidlaren naar Eelde-Paterswolde zit je ongeveer in zijn nekhaar.

Via Peize naar Roden, Drenthe’s vijfde plaats in grootte. De plattelandsrust gaat hier over in bedrijvigheid, het verkeer wordt een tikkeltje drukker, maar nooit te. Zou je hier trajectcontroles houden dan ontdek je dat racefietsers hier al snel auto’s bijhouden. Fietsers prijzen zich gelukkig dat routemakers niet de grillige loop van beekjes en diepen volgen.  Speciale fietspaden van asfalt of beton wisselen landbouwweggetjes af. Met geluk heb je vrij baan. Al te roekeloze, vaak erg jonge tractorchauffeurs willen nog wel eens het alleenrecht voor deze wegen opeisen zodat fietsers door de berm mogen rijden, maar vaak gaat het goed. De route gaat getand verder via Norg en Veenhuizen naar Assen. Assen heeft veel allure, maar is ook bekend met hoofdstedelijke problemen. Is het protest tegen een pontificaal kunstwerk geluwd, dan ontstaat het rondom hangjongeren, een enorme outlet, een lawaaisportcentrum met internationale uitstraling, een commissaris des konings die een faux pas begaat en zo verder. Never a dull moment, kortom. We rijden vlot door naar de rechtlijnige rust in Smilde, een soort Drentse Mondenweg maar dan net weer iets anders.

Dan passeer je in een ruk Wateren, Vledder, Frederiksoord, Havelte en Nijeveen om bij weer zo’n mooie stad uit te komen, iets kleiner dan Assen maar een even mooi: Meppel. Een historische binnenstad, grachten, een theater en een drukkerijmuseum. Van Meppel zetten we in een zo goed als rechte streep van zeventig kilometer oostwaarts koers naar Nieuw-Schoonebeek, met onderweg als grootste pleisterplaatsen De Wijk, Zuidwolde, Kerkenveld, Elim, Coevorden en Schoonebeek. Het eerste stuk hiervan is de uitloper van de bible belt en dus zal niemand je vreemd aankijken als je, gebogen over je racestuur in een bui van euforie luidkeels een psalm zingt, fluit of neuriet. Eens even afstappen en rondkijken is hier bepaald geen straf. Als je in de verte de middelhoge windturbines in Duitsland ziet opdoemen weet je dat je een duurzame toekomst en Coevorden nadert, alweer zo’n mooi stadje. Nog even doortrappen richting Duitsland en dan op naar Klazienaveen en Barger Compascuum.

  • * *  *  *

Randje Drenthe 255 km

Emmer compascuum / Munsterscheveld / li ri Roswinkel / li ri Nieuw Weerdinge / re ri Eerste Exloërmond / li ri Gasselternijveen / re ri Gasselterboerveen, Torenveen, Bonnerveen, Gieterveen, De Hilte, Eexterveen, Nieuw Annerveen, Spijkerboor, re/li Oud Annerveen / Zuidlaarderveen / li ri De Groeve / Zuidlaren / re ri De Punt / li/re ri Paterswolde / li Boterdijk / over Eelderdiep / Peize / Roden / Roderes, Steenbergen / Een / Norg / Westervelde / ri Veenhuizen / ri Huis ter Heide, langs Norgervaart, langs Kloosterveen / Assen langs Asserbos, De Haar / Laaghalerveen / re ri Smilde / li Hijkersmilde / in Hoogersmilde re op Bosweg / li Oude Willem (hier in Friesland??) / re Houtvester Jansenlaan, Schaapdrift, Huenderweg, / Doldersum / Vledder / Frederiksoord / langs Het Schier, Havelte / langs Eursinge, Veendijk / Nijeveen / li Meppel / Schiphorst / De Wijk / Veeningen / Zuidwolde / Kerkenveld / Nieuw Moscou / Elim / Dalerpeel / Nieuwe Krim / Klooster / Coevorden / Pikveld / Wijerswold / Vlieghuis / Schoonebeek / Nieuw Schoonebeek / Weiteveen / Barger Oosterveen / Klazienaveen / Zwartemeer / Barger Compascuum / Emmer Compascuum /