Bomen, fietsen en tuinen in Stad

Dat de gemeente Groningen druk bezig is met het revitaliseren van de binnenstad (Westerhaven, Pelsterstraat, Haddingestraat) en hard werkt aan een zogenaamd ‘bomenplan’ is algemeen bekend. Wij van binnenstadbuurtvereniging A-Kwartier hebben mogen inspreken over de bomen. Eerst een plenaire sessie in het oude gemeentehuis van Haren en daarna via conceptplannenmakerij langs de meetlat van het ‘Urban Forest Masterplan’. Een van de doelstellingen van het bomenplan voor de volgende dertig jaar is een enorme uitbreiding van boomkruinbedekking.

Fietsentelling

In Stad zijn straten waar drie rijen fietsen staan geparkeerd. Zo goed als in het gelid. Waar ter wereld vind je dat? Zoals fijnstof aan openhaarden en auto’s kleeft, zo haakt frisse lucht aan bomen en fietsen. De gemeente is aan het fietsen tellen geslagen. Alleen met goed gedocumenteerd feitenmateriaal krijgt de autolobby tegengas. Ik voorspel een einde van de dieselprivileges in de binnenstad en een uitbreiding van fietsparkeerfaciliteiten. Mijn hart zegt dat behalve Arjen Lubach het slimme wethoudertrio Wijnja, Broeksma en Van Niejenhuis mijn nota Parkeren in Stad heeft gelezen en mijn conclusies delen.

A-kerktuin

Ondertussen kijk ik om me heen. In onze omgeving komen we er niet bekaaid af. Voor de A-kerk is een aantrekkelijk miniatuurparkje met hoge bomen. De kenner ziet een overeenkomst met de fameuze tuinen van tuinarchitect Piet Oudolf. Gekleurde ijzeren stoeltjes maken het af. Op de grond in het grind de artistieke koperen belijning van de contouren van de vroegere toren.

Binnentuin

Achter ons huis ligt onze met veertien buren gedeelde binnentuin. Delen is het nieuwe hebben. Een oase van groen in een weldadige rust. De tuin lijkt op een hofje, maar is – helaas – ontoegankelijk voor derden. We onderhouden de tuin gezamenlijk, organiseren eens per jaar een maaltijd met zijn allen en proberen naar elkaar om te kijken. Met vier jonge gezinnen erbij is het geen knarrenhof. De huizen, alle met drie trappen, spotten met het achterhaalde begrip levensloopbestendige traploze huizen.

Minervatuin

Schuin tegenover ons, voorbij de majesteitelijke boomreuzen of reuzenbomen is de smalle Minervatuin. Een strook groen tussen het water van de A en de monumentale school, nu in gebruik als expositieruimte van eindexamenwerk. Enkele leden van onze vereniging Pomppleintuin kregen het voorrecht om als sleutelhouder te mogen fungeren.

SkinVision V

(Vooraf: in mijn SkinVision-reportages leg ik vast wat me overkomt in de wereld van specialist en huisarts.)

Communiceren

Bij ziekenhuizen komt het aan op communiceren. Doen wat je zegt en zeggen wat je doet. Martini kondigt telefoongesprekken aan via e-mail. Deze week krijg ik er drie.

De apotheker

Het verbaast de pil dat ik als bijna zeventiger geen medicijnen slik. Dat gaat wat veranderen. Ik krijg het advies om naast paracetamol wat naproxen bij de drogist in te slaan. Google leert dat beide pijnstillers graag samen hun pijnstillend kunstje doen.

De anesthesist

Het tweede telefoontje is van de anesthesist, ik sta bij de zelfscan van AH, en het telefoontje levert wat verwarring op. Net als ik de zesde Leffe Blond aantik, die zijn in de Bonus deze week, vertelt ze dat ik voor een ruggenprik kan kiezen, evt. met ‘een roesje’. Bij ‘roesje’ denk ik aan een zwoele avond onbezorgd bier drinken op het dakterras, maar hier betekent het lichte verdoving. Nou ja, dus toch hetzelfde. Ik meen me te herinneren dat de chirurg (in opleiding) sprak van algehele narcose. Maar als ik iets te kiezen heb, wil ik de ruggenprik. Mèt roesje. Maar ik wil er nog over nadenken. Ga ik zondag doen tijdens een SpaakMastersritje.

Atropine

In een bui van openhartigheid (gek hoe witte jassen bij mij altijd uitnodigend zijn om vertrouwelijke info te delen) vertel ik haar dat ik in het verleden, bij een meniscusoperatie een wat vervelende ervaring had. Na de ingreep, het zal voorjaar 2005 zijn geweest, de brem bloeide uitbundig en in Emmen werd gebouwd aan Utopolis, we hadden de jongens de eerste Harry Potter beloofd, lag ik bij te komen op een ontwaakkamertje. Mij was verteld dat de verdoving langzaam uit mijn lijf naar beneden zou wegzakken. Maar wat gebeurde? Ik voelde mijn hartslag dalen en de verdoving kroop in mijn lijf omhoog. Belletjes, piepjes en lampjes alarmeerden een snor die boven de bedrand kwam kijken. Ik zal zijn kordate commando nooit vergeten: ‘Daar moet wat atropine in.’ Zo gezegd zo gedaan en allengs herstelde mijn rikketik zich. Later kwam ik de naam atropine nog tegen in een James Bond-film.

De anesthesist legt uit dat als de operatie zich onder de navel afspeelt, er voor een ruggenprik kan worden gekozen. Ik vraag haar het even met de chirurg (in opleiding) kort te sluiten en hoop dat hij het tentamen ‘verdoven voor snijden’ gehaald heeft. Onenigheid en discussies op D-day kan ik missen als kiespijn.

Opname

Het derde telefoontje is van de afdeling opname. Zes uren voor de operatie niet eten, twee uren ervoor niet drinken en als het kan op tijd komen, graag met een begeleider, van wie men het telefoonnummer wil hebben. Daarover word ik teruggebeld. De eerste nacht na de ingreep begeleid slapen. Twee weekjes niet fietsen.

Heemtuin Muntendam

Even geloof ik haar niet als M zegt dat hier een veld orchideeën staat. W’s ogen worden groot. K en A zetten / nemen respectievelijk hoed en muts af en gaan door de knieën: zo ver het oog reikt: orchideeën. Verder nog strootjes en grassen in ontelbare variaties.

Iets ten zuidoosten van Sappemeer waar we, certifikoatholders Grunnegers, onze eerste excursie met de cursisten Grunneger Konversoatsie hebben, ligt de heemtuin van Muntendam. Niet enkel een tuintje met theeschenkerij, hier ook paviljoen geheten, maar een hectares groot wandelgebied met een diversiteit aan vegetatie, insecten en vogels, die ik niet eerder zo mooi gegroepeerd bij elkaar aantrof.

Rust en ruimte, zo ver je kan voelen, zien, ruiken, horen en tasten. Slingerende paadjes, lichte hoogteverschillen, opzettelijk verwaarloosde muurtjes, kunst in plexiglazen vitrines, slootjes, vijvers en orchideeën. Als je bent opgegroeid met geraniums, gulden roede, petunia’s, narcissen, perenbomen en in de verte een plant die door je oom die de tuin deed fluisterend ‘edelweiss’ werd genoemd, had het woord orchidee altijd een onbereikbare, magische status. Later kwam de gekweekte orchidee vaker voor via de markt en zag je ze – altijd in tweetal – achter de ramen verschijnen. Ik stuur C die vandaag een zeiscursus in Zeist geeft een handvol foto’s en zij, botanica in elke vezel, herkent nog de wateraardbei.

De heemtuin in Muntendam is een werkervaringsgebied begeleid door WerkPro. Je houdt je hart vast, mocht de werkbegeleider op een morgen zeggen: ‘berkentrekken vandaag’. Er zijn velden waar miniatuurberken op overwoekerende veldtocht zijn geslagen, gelukkig dat de lelietelersmores hier ver te zoeken is.

Heb je tijd over, bezoek dan Scheepswerf Wolthuis in Sappemeer (en meld je aan als vrijwilliger opdat de openingstijden verruimd kunnen worden tot en met de zaterdag), wandel langs het haventje, een octogonaal kerkgebouw en bekijk de gelaatstrekken van Aletta Jacobs, de eerste tot de uni toegelaten vrouw, eerste arts en eerste gepromoveerde. Uit Sappemeer dus.

SkinVision IV

Klimmers

(Vooraf: in mijn SkinVision-reportages leg ik vast wat me overkomt in de wereld van specialist en huisarts.) Per fiets komen twee ploegjes klimmers in de straat. Ze spreiden een bedje uit voor de stenen pilaar achter Minerva en beklimmen de menhir om de beurt. Een minimaal matrasje op de grond en assistenten die klaar staan. Na hun truc verdwijnen ze bliksemsnel naar een nieuwe uitdaging. Ik vraag één van hen wat de risico’s zijn. ‘Gaat meestal goed, zeker 90 à 95 %.’ Waar hoorde ik dat percentage eerder?

Voorinformatie

Martini informeert me over de opname op 4 juli, vraagt of ik in geval van nood gereanimeerd wil worden en legt e.e.a. uit over een nucleair geneeskundig onderzoek met contrastvloeistof, voorafgaand aan de operatie. Ik weet nu wat een ‘sentinel node’ is: een schildwachtklier, de eerste lymfeklier voorbij het gezwel. Deze lymfeklier wordt verwijderd en onderzocht op tumorcellen. Daarna volgen foto’s om na te gaan of de lymfeklier pluis of niet pluis is.

Mijn lijf

Zoals ik in 2019 hier mijn ervaringen beschreef terwijl ik elke dag 50 kms fietste wil ik nu nagaan of een melanoom iets met me doet. Ik voel er niets van. Mijn conditie is goed. In mijn eentje kan ik rustig 40 kms fietsen met een vaartje van 27,4 en in de groep nog wat vlotter. Ik weeg me dagelijks en zit met een gewicht tussen 78,5 en 77,5 op een supergroen bmi van 22,2 nog net niet op mijn optimum. Ik slaap met acht à negen uur per nacht, goed. En overdag altijd een hazenslaapje.

Informatie

Mijn – tot nu toe zeer geslaagde – weg langs de witte jas, de snijder en wie weet later de pil, beschrijf ik hier. Met veel plezier. Of ik wel alles óp straat’ moet gooien wordt me wel eens gevraagd. Een enkeling vraagt of ik nog een samenvattinkje op de groepsapp kan plaatsen. Mijn contacten buiten de mail om, zitten bij WhatsApp, Telegram en Signal. Iemand wees me op de kans SkinVision te benaderen voor reclamerevenuën. Tot 4 juli is er, medisch gezien, weinig te beleven.

Activiteiten

Binnenkort ons lustrumpartijtje van buurtvereniging A-Kwartier. Nog binnenkorter het feestje in de stationshal van Hoofdstation Groningen. Ik noem het nog maar een keer: De NS organiseert enkele culturele dagen in de stationshal van Nederlands fraaiste stationsgebouw. In mij is iemand gevonden die in drie talen poëzie voordraagt. In het Fries wordt jeugdliefde Atsje bezongen. Een Groningse primeur wordt een vers waarin een staartbot, waterschap, Ramadan en een sport-b.h. bij elkaar komen. In het Nederlands gaat ’t over (o.a.) de wulpse Drentsche Aa met sensuele lissen, M. Verstappen en Zomertuin, vanwege onverwacht bezoek oplopende spanning in een zomertuin (dit vers in mijn moedertaal en het Nederlands). Data: 21, 22 juni en 5 en 6 juli. Klaas de drietalenman/drijtoalenkerel/trijetalenjongen: 22 juni van 12.45 – 13.00 uur.

Oog-T.V.: Twee weekenden muziek en dans in lege stationshal van Hoofdstation https://www.oogtv.nl/2025/06/twee-weekenden-muziek-en-dans-in-lege-stationshal-van-hoofdstation/

SKINVISION III

De voorbereiding

(Vooraf: in mijn SkinVision-reportages leg ik vast wat me overkomt in de wereld van specialist en huisarts.) Hoe bereid je je voor op de operateur? Je googelt wat, je praat met deze en luistert naar gene. Na het minisymposium dermatologie in Bilthoven enkele jaren geleden denk ik al veel te weten. Een beginnend specialist begint over contrastvloeistofgebruik bij snijrandeninspectie. Een oud-huisarts en een oud-dermatoloog stellen me gerust: even aankijken en afwachten. Een student-specialist wijst me op het verschil tussen oude en jonge dokters: veel ervaring en het risico op tunnelvisie tegenover weinig ervaring en buiten de lijnen kunnen denken. Iemand zegt: de kans dat een dokter van het operatieprotocol gaat willen afwijken is bij een mannelijke witte jas kleiner dan bij een vrouwelijke. Interessant. Van een lymfen-ervaringsdeskundige hoor ik iets over een medische misser; de specialist kwam niet via de reguliere maar wel via een omweg de lymfenaantastingen tegen. Bijvangst in optima forma. Samen met de huisarts, twee dermatologen in het Martini kom ik al op zeven medisch geschoolden die me de weg wijzen. Ik neem me voor het onderwerp bij mijn zondagse wielreninspanning onbesproken te laten, voorlopig weet ik genoeg.

De wachtkamer

De wachtkamer is dun bevolkt. Tot mijn plezier zit ik naast een scheidingswandje met een Groningse tekst over de hygiëne van een stuk of wat decennia geleden: Schonen / Ain moal in weke / op zundag maistens / veurdat veziede / binnenstovvelt.

De chirurg

Het gesprek met de chirurg (in opleiding) en een klein lichamelijk onderzoek op 3 juni verlopen goed. Binnen zes weken krijg ik een oproep voor een operatie. Om het litteken op de knie na de excisie van de dermatoloog wordt een wat ruimer stuk huid weggesneden. In 90 à 95 procent van de gevallen is dan alle kwaadaardigheid weg en zijn er geen uitzaaiingen. Om dat te checken wordt ook de meest nabij gelegen lymfeklier (de precieze locatie daarvan wordt met contrastvloeistof vastgesteld) in de lies operatief weggehaald. Mijn vraag of dat niet per CT-scan kan, wijst hij af. Beide (kleine) ingrepen gaan in één operatie. Duurt ongeveer een uur en gaat onder volledige narcose. De vraag van vrouw I of er na de ingreep geracefietst mag worden, beantwoordt de man beslist maar vriendelijk ontkennend. Twee weken zeker niet. Vervolgens vul ik bij anesthesie nog een uiterst volledige digitale vragenlijst in (incl. mijn rookgedrag van mijn 12^e tot mijn 35^e).

JOURNAAL week 23 (2025)

ZONDAGMORGEN Drie weken niet fietsen met de Masters van Spaak kost mijn longen- en spiersysteem de nodige inspanning. We jakkeren naar Een en doen 60 kms met 27,5/u. Vanwege 20+ pedaleurs wordt de groep gesplitst. Ik kies voor de tweede, iets rustiger serie.

ZONDAGMIDDAG We bezoeken Museum Kosmotroniks in Westerhavenstraat, waar twee kunstenaars exposeren. Harry Arling met Kosmotroniks in plastic en Wijnand Driessen met architectuur in karton. Arling interviewde ik ooit als Stamgast in het A-Kwartier. Driessen werkt tot in millimeters met architecturale kartonnen sculpturen: een Parijs of Japans huis, compleet met superfijn uitgesneden details, alles in kartonkleur. Arling gebruikt plastics en materialen uit de oude doos die hij tot ingenieuze, magische, sprookjesachtige, kleurrijke (soms mechanische) objecten transformeert, veelal met beweegbare onderdelen en uitgekiende lichtjes. Het Groninger Museum kocht werk van Arling aan.

ZONDAGNAMIDDAG Bij Kunsthandel Peter ter Braak exposeert Liesbeth Annokkee met expressief grof gepenseelde koppen, alle zonder titel maar met prijskaart, variërend van € 900,-, € 1.200,- tot € 2.800,- . Verbaasde, denkende, vragende, serieuze koppen. Bruinen en grondkleuren overheersen. De kunstenares licht toe dat de kijker zijn zintuigen moet inzetten opdat cynisme wordt ingeruild voor empathie. De opening wordt verricht door dichter Rodaan Al Galidi. We nemen de tijd om onszelf in de niet gedetailleerde koppen te herkennen. Bij vlagen lukt dat.

MAANDAG Klaastaal levert een bijdrage aan het boek ‘Vier handen, één brein’ van Sybolt en Euwe de Jong. De boekpresentatie (zaterdag 20 september om 15.00 uur in de Martinikerk te Groningen) gaat samen met de presentatie van de tiende Bach-cd van de broers. In 2006 begonnen ze met de cd-productie van Bachs cantatewerk; vierhandig, mind you. Nu, twintig jaar verder is de serie compleet. Als warme liefhebber van orgelmuziek / Bach / De Jong & De Jong schreef ik ettelijke malen over hun supermuziek. Sander Zwiep, presentator van Maatwerk op NPO Klassiek, presenteert de feestelijke mijlpaal. Ben benieuwd wat ze van mij hebben gekozen.

DINSDAG Deze dag noem ik kleinegebarendag. Een familielid voorbij de tweede graad stuurt me om 07.00 uur een klaverblaadje ter voorbereiding op mijn gesprek met de chirurg. Wat een attent, fijn, klein gebaar. En wat onverwacht. Vrouw I raadt de afzender niet. De chirurg (in opleiding) in het Martini wijst me de weg in kwaadaardigehuidkankerland. Binnen zes weken word ik gesneden. Voor meer info: zie SkinVision III. Het kleine gebaar hier: een Gronings versje in de wachtkamer.

WOENSDAG De NS organiseert enkele culturele dagen in de stationshal van Nederlands fraaiste stationsgebouw. In mij is iemand gevonden die in drie talen poëzie voordraagt. In het Fries wordt jeugdliefde Atsje bezongen. Een Groningse primeur wordt een vers waarin een staartbot, waterschap, Ramadan en een sport-b.h. bij elkaar komen. In het Nederlands gaat ’t over (o.a.) de wulpse Drentsche Aa met sensuele lissen, M. Verstappen en Zomertuin, vanwege onverwacht bezoek oplopende spanning in een zomertuin (dit vers in mijn moedertaal en het Nederlands). Data: 21, 22 juni en 5 en 6 juli. Klaas de drietalenman/drijtoalenkerel/trijetalenjongen: 22 juni van 12.45 – 13.00 uur.

JOURNAAL week 22, 2025: F R A N K R I J K

ZATERDAG Voorbij Omaha Beach, waar we ons vergapen aan informatie in een prachtig ruw betonnen museum over de landing van bijna 45.000 Amerikaanse en Engelse soldaten in juni 1944, die het begin vormde van de bevrijding, rijden we door naar ons hotel in Port en Bessin naast een golfcourt. Ik toets mijn vooroordelen aan de praktijk. Ik ken zeven golfers, op twee na 70-plus, vijf mannen, twee vrouwen, drie familieleden, die allen pochen over lekker bewegen in de natuur. Golfen is meer een spel dan een sport. Het mist een (voor mij niet onbelangrijk) aspect dat het inspanning vergt en de hartslag wat verhoogt. Hier zie ik mannen, witte, senioren, die, doodop na een balletje slaan, zich in een elektrisch autootje hijsen en nog uithijgend van de inspanningen, naar verderop rijden/vervoerd worden.

ZONDAG In Bayeux, ja, inderdaad de stad van het 70 meter lange wandkleed dat we laten voor wat het is, bezoeken we de markt en een concert in de kathedraal: The Choir of York Minster treedt op. Wandelend door het stadje zien en horen we al een opvallend groot aantal, voor de verandering uitstekend Engels sprekende jongeren. Het wordt een werkelijk schitterend concert. Superzangers. Jong en afgetraind. Werk van 16^e tot 20^e eeuw. Twee aparte orgelstukken. De zangers zijn in lange rode gewaden gekleed. Wat ik mis is: zichtbaar plezier. De gezichten tonen vermoeidheid. Waarom ook het concert om 20.30 laten beginnen en niet om 19.00 uur? Het programma meldt dat het koor uit York acht keer in de week optreedt.

MAANDAG Richting Frehel passeren we de fraaie puntmuts Mont St. Michel, Frankrijks derde toeristische attractie (na Eiffel en Versailles) met 3,5 miljoen visiteurs per jaar. Het blijft een aparte plaats: waar ooit een berg lag, nu een in zee liggend stadje in de vorm van een tussen eb en vloed drijvende driehoek. Frehel en Erquy zijn prachtbadplaatsen met een schoon strand, vissersbootjes die bij eb droog en scheef komen te liggen. Als lunch eet ik wulken: slakken met kieuwen, een beetje als inktvisringen. Wat mannen spelen boules, een soort golf maar dan op een miniterrein en zonder karretjes en sticks.

DINSDAG/WOENSDAG We grazen de prachtige kust van Bretagne af. Er zijn veel aantrekkelijke zandstrandjes, gelegen in inhammen en begrensd door rotskusten. Bij toeval spreken we de (van oorsprong Nederlandse) burgemeester van Plévenon, Hervé van Praag, die ons uitgebreid het complexe bestuurlijke systeem in een notendop uitlegt en ons voor een lunch verwijst naar Crêperie Chez Annie. Samen lachen we om een filmpje waarop Macron een tik krijgt van Brigitte.

DONDERDAG Dat we de beste vakantiemaaltijd verstouwen in Roeselare (B) verbaast ons zeer. Op culinair gebied maakt Frankrijk de pretenties niet echt waar. Gezellige bezoeken in Turnhout en Nijmegen sluiten ons zomers verlof af.

SkinVision II

Vooraf: in mijn SkinVision-reportages leg ik vast wat me overkomt in de wereld van specialist en huisarts. Een eerste diagnose via de SkinVision-app die vrouw I door haar ziektekostenverzekering (De Friesland) ter beschikking was gesteld resulteerde in een bezoek aan de huisarts en de dermatoloog. Het zwarte vlekje was iets groter en dikker geworden.

‘Blijf vooral lekker bewegen,’ zegt de witte jas in het Martini na de excisie van het zwarte stukje huid op mijn knie. Graag. Het wondje zit op krek die plaats waar bij kniebuigingen de meeste kracht ontstaat. Ik weet na drie dagen één van beide hechtingsdraadjes, ping!!, te laten knappen. Mijn huid en beenspieren verslaan de kracht van de hechtingsdraad. Na 10 dagen verwijder ik de laatste hechting, waarvoor ik een speciaal mesje had meegekregen. Op de dertiende dag, we zitten net aan de lunch in een Frans visrestaurantje waar ik voor het eerst van mijn leven wulken (in zee levende kieuwslakken – koud, zanderig, allesbehalve zacht, een stevige bite) – eet, en vrouw I een glas witte wijn voor de prijs van een kratje Brouwersbier bij AH drinkt, informeert de dermatoloog me.

Zoals we al hadden verwacht gaat het om een melanoompje van acht mm, net tussen klasse 1a en 1b in. Het advies is: naar de chirurg die mogelijk veiligheidshalve 12 mm zal wegsnijden en mij dan adviseert of ook een nadere inspectie van de lymfen nodig is. Bij uitzaaiing kunnen lymfen zijn aangetast. De chirurg roept me binnen een week op en de dermatoloog wil me na een jaar weer eens zien. Aan het eind van het gesprek wenst ze me ‘sterkte’, een woord dat ik vertaal in ‘succes’.

In een review na mijn eerste consult geef ik de dermatoloog de maximale score: 10 uit 10. Duidelijk, deskundig, efficiënt, vriendelijk, volgens afspraak. Dat gaat na dit telefoontje niet veranderen. Het overdreven ‘sterkte’ vergeef ik d’r. In gedachten pas ik het onkostenplaatje wat aan: mijn schatting: labonderzoek € 50,-, interpretatie labonderzoek (evt. met overleg collega, elk 15 minuten) € 125,-, 5 minuten telefoongesprek met patiënt inclusief administratief afhandelen € 25,-. Samen € 200,-. Met de eerdere € 290,-: € 490,-.

De situatie overdenkend realiseer ik me toegetreden te zijn tot de kankerregionen, zij het met een milde (de mildste?) vorm. Van de zeven kinderen uit ons gezin en hun partners, kreeg bijna de helft een keer de k-diagnose. Eén van het veertiental is aan de ziekte overleden. Een melanoom kan (naast andere oorzaken als genetische aanleg) ontstaan na blootstelling aan de zon. Verbaast me niks. Ik ben in het verleden vaak verrast, gekoesterd, verkleurd, door hevige zonnestralen; ik ben gek op hitte en zonnen.

Een dag na het gesprek met de dermatoloog komt een oproep voor de chirurg, volgende week dinsdag al. Er gras over laten groeien kan altijd nog.

Wordt vervolgd.

JOURNAAL week 21 2025: FRANKRIJK

MAANDAG Clio voert ons naar Rouen, stad van vakwerkhuizen, Jeanne d’Arc, Corneille, Céline en Flaubert. Van de laatste heb ik Madame Bovary gelezen, zijn debuutroman die bij verschijnen ophef veroorzaakte vanwege vermeende obsceniteiten en een overspelige vrouw die moeite heeft met het begrip huwelijkstrouw. Ook de mannen blinken uit in onuitstaanbaarheid. Schitterend boek. Rouen is een prachtstad. Vanwege de overdaad aan katholieke pracht, prullen en praal denken we even voor de kathedraal te zitten als we nog maar bij Eglise Saint Maclou zijn. Mooi kunstwerk: de kogelgaten in de muur van het Paleis van Justitie zijn gevuld met een kleurrijke vulling van legostenen.

DINSDAG De Seine doorsnijdt de stad en biedt de bezoeker een goed oriëntatiepunt. We wandelen langs de vele bezienswaardigheden en oefenen ons school-Frans. Niet eerder zagen we achter ramen geplakte familieherenigingsoproepen van vluchtelingen. In de kathedraal krijgen we het bericht van de dood van Wiegel. Na Bolk en Terlouw weer een grote politieke jongen mors. Gemiddeld worden ze krapaan 90. Kaarsjes aansteken voor hun zielenrust laten we over aan hen die zelf graag een kalme ziel wensen te kopen. Over de prijs van een mooie zwarte kop op de markt worden we het niet eens.

WOENSDAG Trouville-sur-Mer ligt aan zee die hier Het Kanaal heet. Het Kanton is Honfleur-Deauville, arrondissement Lisieux, departement Calvados, regio Normandië. Een klassieke badplaats, dé kustplaats van Normandië, met veel Parijzenaars op vakantie. Bij de bakker spreek ik een Parijzenaar die bij Nederland aan koningsdag denkt.

DONDERDAG Plein soleil. Dan geen gezeur over 2 cappu voor bijna € 12,- op het mooiste haventerras denkbaar, met het oog op Gustave F. Het 2^e deel van Stieg Larssons Millennium-trilogie is bij herlezing ietsiepietsie draderig, maar blijft overeind staan. Vriend T stuurt me ChatGPT’s werkstukje als hij mijn naam intoetst. Hahaha. Sinds mijn bezoek aan de dermatoloog draag ik bij zonneschijn een hoed en stop met denken dat hoedendragers naar Louis Couperus hunkerende zielen zijn. Trouville sur Mer is het Saint Tropez van Normandië. Een schitterend strand en een uitzonderlijk fraai museumpje Villa Montebello.

Hymn to Freedom, het Drents Kamerkoor in Sleen op zondag 18 mei 2025

Bijna 100 mensen in Zuidoost-Drenthe gaan liever naar het ‘Hymn to Freedom’-concert van het Drents Kamerkoor in de dorpskerk te Sleen dan naar de demonstratie in Den Haag, waar 100.000 mensen demonstreren tegen het zwakke kabinetsbeleid inzake de oorlogssituatie in Gaza. In Sleen geen leuzen, Palestijnse sjaals of uitdagende keppeltjes, maar wel ‘Let us build a sturdy bridge, from my orange world to yours, a bridge of peace’. Het doel van de muziek is hoop, verbinding, bemoediging en optimisme uit te stralen.

‘Hymn to Freedom’ is een loflied op de vrede, maar tegelijkertijd een eerbetoon aan jazzpianist Oscar Peterson die de muziek in 1964 componeerde. Amerika was verwikkeld in een koude (Sovjet-Unie-) en een hete (Vietnam-) oorlog. Dat is de brug naar de contemporaine geschiedenis.

Het Drents Kamerkoor slaagt erin een uitgebalanceerde groep puike zangers te presenteren, aangevoerd door dirigent Dick Dijk en begeleid door pianist Jan de Roos en violist Inge Muntendam. Beide musici spelen nog een lekker moppie Poulenc waarbij we een viool horen die alle vooroordelen over een zacht strijkertje overboord kieperen. Muntendam geeft, vooral in het tweede deel, de viool er heerlijk van langs.

We luisteren naar fijne muziek waarbij weinig is aan te merken op de dynamiek, zuiverheid, klankkleur, ritme, uitspraak. Vooraf had ik gewed dat het antifascistische partizanenlied ‘Bella Ciao’ ook op het programma zou staan, maar helaas. De zangers hullen zich in het zwart, alsof er louter treurmuziek klinkt. Ik fantaseer over een zwartekledingverbod. De mannen ogen zoals gewoonlijk saaier dan de vrouwen.

Het blok mannenstemmen doet het goed naast de kloeke alten en moedige sopranen. Schattig om te zien hoe bijna allen de dirigent de indruk geven dat hij ertoe doet. Natuurlijk kennen ze de muziek uit het hoofd en de dirigent is als de leraar in examentijd of Farioli in de finale: tot hier onmisbaar, maar nu zo goed als overbodig.

Mijn gedachten, onderbroken door een pauze in het bijgebouw, blijven maar afdwalen naar buiten: het afgebrande hotel Zwols tegenover de dorpskerk lijkt op de gemiddelde geruïneerde woning in Gaza. Het goed gekozen thema ‘Vrijheid’ conflicteert hevig met wat er in de wereld verderop gaande is. Oorlogsmisdaden aan de lopende band: Oekraïne dat zucht onder de Russische oorlog en Gaza dat verpulverd dreigt te raken door een land waarvan we altijd dachten dat het onze vriend was. Met aan het hoofd de voor oorlogsmisdaden door het ICC vervolgde Netanyahu vanwege wat sinds kort genocide genoemd mag worden. Je zou ook van de hedendaagse holocaust kunnen spreken. Wat het extra wrang maakt is het nieuws dat Israël de oorlog uitbreidt en heel Gaza wil bezetten. En dan nog die idioot in het Witte Huis.

Na negen kwartieren geven we het koor een warm applaus. Het doel hoop, verbinding, bemoediging en optimisme uit te stralen is, ook zonder ‘Bella Ciao’, goed gelukt.