DEEL I En ja hoor, je wordt zeventig, het lichamelijk verval begint en je loopt de deur plat bij je huisarts. De hypochonder in jou ontwaakt. Een ver familielid, aangetrouwde man, 73, overlijdt na een fietstochtje. Zelf ook een verwoed fietser, schrik je wat. De schrik ebt weg als je hoort dat het om een bredebandentochtje ging. Tijdens de fietsrit begaf het hart het, veroorzaakt door een te hoog cholesterolgehalte.
Je kende natuurlijk het Koeman-Koeman-Egbers-cardioloog Piek-verhaal dat al jaren een hit is op YouTube. De argeloze (zeg nooit: onnozele) met slechte genen toegeruste mannen hadden er geen erg in dat een kransslagader dichtslibde als een gootsteenafvoer door betonrot of frituurvet. Wakker geschud door de Sport-in-Beeld hysterie vier jaar geleden had je je bloed destijds op cholesterol, glucose en nog zowat laten testen.
Nog maar een keer laten doen kan geen kwaad, denk je nu. De huisarts gaat akkoord met een herhaling van een bloedonderzoek. Je belt de assistent en noemt cholesterol, glucose en PSA. Op de achtergrond hoor je de hoofdassistent die je dossier even bestudeert ‘doe hem maar een volledig bloedonderzoek’ fluisteren tegen de geneeskundestudent die bijverdient met zeventigers met een zijden stem via de foon afwerken.
Thuis bekijk je het Certe-formulier voor het bloedlab en ziet tot je schrik 25 vinkjes. Vijf-en-twintig! De oldtimergaragist met gaten in zijn dagtaak, schiet door je hoofd. Vraag zo’n garagist een uitlaat, olielek en velg te repareren en hij piept het in een middagje. Vraag hem om een intensieve APK-check en hij vindt ‘dertien dingetjes’ waar hij drie werkdagen lang zoet mee is.
Wat ongetwijfeld meespeelt zijn je in je inmiddels tot een vuistdikke klapper uitgedijde medisch dossier beschreven Skin-Vision-strapatsen vorig jaar. Misschien is 25 keer een staafje tegen een bloeddruppel houden amper meer werk dan dat drie keer doen. En met 25 krijgt de witte jas een schat aan info. Maar de (nog steeds groeiende groep) huisarts(en) krijgt ook handvatten voor overbodige onderzoeken; iedereen kent inmiddels het fenomeen van de ‘beter laten lijst’, van overbodige onderzoeken.
DEEL II Nadat je je iets meer op wandelen bent gaan toeleggen met als doel deel te nemen aan de Tweede Groningse Wandelvierdaagse begin augustus krijg je wat mannen eufemistisch ‘een gevoelige knie’ noemen. Wat is de oorzaak en is er iets tegen te doen? Google voorspelt artritis of slijtage. De witte jas noemt ook nog de meniscus. Het consult duurt drie minuten. De huisarts stelt voor een MRI-scan te laten maken. De resterende tijd praat je met hem over Italiaanse beschermengelen die je voor de Modenaramp behoedden, een bamboe steunkous die heel hip ‘knee brace’ heet, metamorfosen, biodiversiteit en vinken in de tuin.