THINKING HANDS in NIEMEYER (sept/okt 2026)

In het Niemeyergebouw is een bijzondere expositie van Noorderlicht. Voor de prijs van een portie kibbelingen (mèt ravigottesaus) ligt een ruimte van 3.000 m² voor je open met merendeels foto’s naast een enkele installatie, een video of een beeld(je). Het is een meer dan bijzonder geheel. Een supergoede handleiding krijg je er gratis bij. Ik vermaak me zeer en ga voorbij aan mijn (en veler) vooroordeel dat digitaal gemaakte objecten en fotografie geen kunst zou zijn. Dure camera(bril) kopen, gestimuleerd door een paddootje op een knopje drukken, bewerkingsprogrammaatje met AI downloaden, fotoshop laten zweten en dan idioot grote afdrukken op alu (door een fabriekje) laten maken.

Ik stel mijn aannames graag bij. Wat is me bijgebleven? Wat haakt aan mijn fantasie? Wat prikkelt mijn brein? Waarvan smullen mijn oud-collega’s, de docenten vormgeving en handvaardigheid die wel buiten de schoolmuren durven treden? Het is herfstvakantie. Hopelijk wordt de expo volgende week overstroomd door gillende en rennende schoolklassen uit Hoogkerk, Stad, Uithuizen en Winsum, begeleid door nerveuze panikerende overblijfouders en enkele zelfbewuste leraren die ook een keer nee durven zeggen. Ik zoom in op vier werken waarbij ik de naar inspiratie smachtende docent in gedachten houd.

‘Requiem for an exit’: een supergrote bewegende onheilspellend ogende levensechte maar toch complexe robotkop die in een duistere ruimte (eens per uur) met een AI-gegenereerde stem spreekt over genocide en ontheemding. Indringend en tegelijk Halloweenesk.

Met losse alledaagse objecten een hoofd samenstellen en dan fotograferen. Het ziet eruit als een portret maar is eigenlijk een precies samengesteld stilleven. Van dichtbij zie je plastic stripjes, een plakbandhouder en verfkwast die wenkbrauwen worden, een perforator een bovenlip en zo meer.

Van planking naar staan. Je ziet iemand relaxed gestrekt op een strijkplank liggen. Iets beter kijkend ontwaar je aan de voeten gekleefd een opstapje. Kantel het beeld en je ziet een staand mens dat tegen een strijkplank leunt. Hier zou VMBO-3TL of HAVO-5 (met een begeesterde docent die niet benauwd is voor wat klassenruis natuurlijk) wel raad mee weten.

Maak van vierkante lapjes stof een joekel van een 21-cents postzegel van Bophuthatswana met erop afgebeeld een vliegtuig. De pixels bestaan uit de lapjes stof. Het geheel wordt pas duidelijk vanaf enige afstand. Digitaal in een handomdraai gefixt, maar met mens- en vooral handkracht een uitdagend (groeps)project.

Is alles vitaal, uitdagend, energiek en artistiek? Nee, enkele zwart-witte video’s slagen er niet in me te boeien. Een videomevrouw die op de huishoudbeurs lijkt te staan pakt keukenobjecten op en roept iets te luid de benaming. Enkele drie-D-geprinte beeldjes en een door een fijne stem bezongen smeltende gletsjer, en zwart-witte gesticulerende (sprekende) handen halen mijn eindstreep niet.

Bijzonder opvallend is dat de algemeen en artistiek directeur van Noorderlicht Roosje Klap in een begeleidend schrijven ook de vrijwilligers een plaats geeft, nog voor de sponsoren zelfs. Wat goed!