‘Het smelt’ van Lize Spit, schiet me tussen De Krim en Steenwijksmoer te binnen als ik me afvraag welk boek iets weg heeft van Marieke Lucas Rijnevelds ‘De avond is ongemak’. Schitterende boeken, allebei van vrouwen. Een fysiek experiment fietst mijn denkwereld binnen. Wat gebeurt er met je lijf en geest als je elke dag minimaal veertig kilometer in een pittig tempo fietst in plaats van de gebruikelijke 25? Als je een gemakkelijke vrouw hebt, geen bewerkelijke familie, zelfstandige kinderen, geen facebook, kleinkinderen of neuroses en je geen t.v.-verslaafde bent en je niet per se Ilja Leonard Pfeijffers Grand Hotel Europa wilt lezen dan houd je in coronatijd al snel tijd over.  Houd je het vol of niet, val je af, gaat fietsen tegenstaan of niet? Dat soort vragen en meer interesseren me. Ik begin op 1 november. De eerste week fiets ik respectievelijk 53, 50, 40, 41,4, 43,6, 77,2 en 49 per dag. Op de vijfde dag denk ik: het gaat supergoed, wind en vermoeidheid hebben net zo weinig vat op me als redelijkheid op Baudet of Trump. Dit, dat het op dag vijf supergoed gaat, leidt tot een kleine ambitiebijstelling op dag 6: ruim 77 kms. Het gemiddelde springt gelijk tot boven de 50 p/d.

Fietsen biedt gelegenheid tot denken en jezelf vragen stellen. Waarom mis ik mijn al drie weken verdwenen doffers meer dan de vorige week overleden oom? Zou Hanya Yanagihara’s boek ‘Een klein leven’ met 750 pagina’s beter zijn geworden met een strakke redacteur? Wat houdt een studie theologie eigenlijk in, kun je als bijvak klankschaalleer doen en studeren imams ook theologie? Waarom wordt er nog maar zo weinig gehyperventileerd en waarom zou een projectontwikkelaar een kleine dorpskern naar de Filistijnen willen helpen door 12 villa’s te bouwen terwijl tien villa’s naast acht tiny houses of een knarrenhofje op dezelfde oppervlakte een even groot financieel voordeel zou kunnen opleveren en daarnaast lof en eer van de denkende mens?

Mijn racefiets, een zwarte Giant TCR Advanced 2, met een composiet frame, instapmodel 2021 met een Shimanogroep is mijn eerste racefiets die ik op mijn lijf heb laten aanmeten, als Pistorius indertijd zijn blades. Hij kost het equivalent van een half jaar een pakje Marlboro per dag roken. Fiets en lichaam smelten tot één als Amerika en Afrika ooit één continent Pangea vormden. De Giant en ik voelen elkaar aan als een symbiotisch echtpaar dat elkaars haar knipt en één e-mailadres deelt; we zitten vaak op gemiddeld 26,6 (doorsnee) tot 29,8 (topspeed).

Naast een racefiets heb ik een Gazelle bredebandenfiets, een Orange C8 H65 Black T8 met een supermooie voorlamp die als extra twee laterale strepen licht biedt en een atb Sensa Sella evo LTD. Dit is een zware jongen, met ligstuur 17,5 kg. De gemiddelde fietspadsnelheid is ongeveer 26 km/u en dat is gek genoeg maar net onder het Giantgemiddelde.

Op de eerste dag ben ik 1.87 cm en 76,7 kg. Ik slaap per nacht 8,5 à 9 uur en overdag nog een half uur.  Mijn alcoholgebruik is matig, in het weekend dagelijks 1 blikje Radler en 1 blikje Oettinger. Daarnaast eet ik dagelijks zeker 5 stuks fruit, begin ik de dag met drie koffie en muesli met Turkse yoghurt, lunch met melk en brood, en dineer met veel groente, weinig vlees, pasta/rijst/patatten en als snacks doppinda’s en kaas.

Na één week: huh? ik ben een kg zwaarder, de fietszin lijdt niet onder de extra inspanning, mijn onderrug is gevoelig en m’n bovenbenen, zo hard dat ik er met gemak schroeven mee in gipsplaten kan duwen <ik oefen nog met spaanplaten en halfuitgehard beton>, zijn wat gespannen; schrijf-, lees-, werk-, eetlust en libido, een woord dat fietsverkopers nooit gebruiken als ze mannencomfortzadels verkopen, zijn onverminderd. Op naar de tweede week en een sportmasseur of trilplaat?

Week 5

Nog even een openneertje naar Gramsbergen en wij denken dat we klaar zijn voor de winterse elfstedentocht. We bestuderen weersontwikkelingen als virologen het coronavirus. Soms krijgen we een knoop in de maag, maar paniek en angst leggen het af tegen enthousiasme en de wil mee te doen. Deze week wordt er een van middagdutjes, luisteren naar muziek van The Royal Wind Music, een bezoekje aan de fysio, pastapestomaaltijden, beetje schrijven, dagelijks kip en rodebietensap. Ik lees De Vlucht van Carrasco en Camino van Simsion en Buist. Waar komt een vluchtende eenling uit en waarom willen mensen 1.100 km wandelen naar Santiago de Compostella? Of, mijmer ik, meedoen aan een koor van 1.000 man dat gaat concerteren in het Concertgebouw of Albinoni op hobo leren spelen? Ik leg het aan Frans voor, maar beiden vinden we psychologiseren meer iets voor zorgzoekers dan voor fietsers. Ik blijf fietsend nadenken. Waarom gaan ruiters niet massaal over op hoefschoenen en bitloos mennen? Waarom wordt er bij de OZB niet secuurder naar marktwaarde gekeken? waarom blijft bij weldenkend Nederland AH de winkel van de plofkipliefhebbers en de nicotinelobby en de ABN de bank van de zwartgeldmachinerie? Waarom gaat Rutte bij de herdenking van oorlogsslachtoffers een keppeltje dragen? Wat betekent windkracht W 4 of W 5 in Friesland? Het land is uitgestrekt als de Drentse weerzin tegen nee-zeggen en vlak als de hersenen van PSV-hooligans die menen dat trainers wisselen helpt tegen verliezen. Op zich is de geest van Grutte Pier aan wie de heldhaftige woorden ‘Leaver deas as slaef’ kleven als wagensmeer aan fietskettingen, die door Zuidoost-Friesland waait als de winnaarsmentaliteit door het stadion van FC Emmen, voldoende voor ons. Wy sille sjen, fergeemje!

Week 4

Dat DWDD-sidekick Erben Wennemars, die van ledigheid i.c. terugblikken op en praatjesmaken over de alleen in Nederland serieus beoefende schaatssport zijn werk heeft gemaakt, meefietst zegt me niks. Net zolang wachten met inschrijven totdat je op Buienradar ziet dat je pielemuis er waarschijnlijk niet af zal vriezen is een heldendaad als bungeejumpen in een boulderhal. Vandaag gaan we noordwaarts, richting Groningse steppen en permafrost, tegen de wind in. Namen als Mussel- en Stadskanaal hebben een aantrekkingskracht op ons als vette opkoopregelingen op varkensboeren. Onze bovenbenen, inmiddels cilinderzuigers uit een antieke sleep- of duwboot, willen weerstand voelen, druk en pressie als registeraccountants die boekencontrole doen bij makelaars en legeschuurverhuurders in Brabant. Het plan is 80 kms relaxed fietsen. Het klinkt als een contradictio in terminis, maar wij weten beter. Na de slopende heenreis zullen we halverwege een matig windje in de rug voelen die ons huiswaarts zal stuwen en duwen als vrouwenhanden mannenruggen bij de ingang van zwangerschapsgymnastiek. De vermoede tegenkrachten voeden ons, maken ons sterk. We gaan elkaar aankijken en om het hardst roepen: “Godver, wat lekker, hier doen we het voor.” Adrenaline en endorfine zullen onze aderen doorspuiten en opschonen als vegers schoorstenen en onze knieën en kuiten zullen aanspannen en ontspannen als sluitspieren van zenuwachtige kickboksers op evenemententoiletten zonder slot op de deur. We hebben er zin in en kijken uit naar twee februari als hazewindhonden naar konijnen. We zijn nog geen vijf minuten weg of de vloer van de Siebrandsbrug haalt ons onderuit als klimaatontkenners discussianten met zinnige argumenten. Een uur pauzeren dicteert Frans. En weer is hij de verstandigste. Dan Buinerveen: 72 kms, gefietst op bolle weggetjes, onder regenbogen en even schitterende als overbodige, dreigende zwerken, indachtig Zoetemelks motto: de tour winnen doe je in bed. Uitgerust komen we thuis. Op zaterdag heeft Frans wat anders te doen, hij oefent hobo voor een gastrol bij het NNO. Ik ben erg gemotiveerd en wil zien wat mijn lijf doet bij een wat langere afstand. Ik rond Hasselt en Zwartsluis en weersta tien x de verleiding vroegtijdig af te buigen naar Meppel.  Mijn lijf accepteert deze extra inspanning als agenten overwerken om Farmers for Defence binnen de lijnen te houden. Op het eind van de tocht sijpelt moeheid langzaam en bijna ongemerkt naar binnen als condens tussen twee lagen glas in een geïsoleerd raam. Ik finish na 160 kms in 7 fietsuren met 2 pauzes. Janke Lysbert benoem ik, zeker voor een jaar, misschien wel langer tot allerliefste nicht omdat ze aanbiedt in Leeuwarden pannenkoekjes te komen brengen. Week 4: 72 + 160 = 232 kms.

Week 3

Als ik deze week wakker word van een vlagerige harde wind die om het huis jankt als een wolvenkind op zoek naar een moedertepel of scharrelschapenbloed met ecokeurmerk, lijkt mij finishen op 2 februari verder weg dan introductie van het homohuwelijk onder priesters of een genderneutrale CDA-fractieleidster. Ik leg me er deemoediglijk bij neer en vlucht in dromen en fantasieën en de veertiendaagse voorspelling van Buienradar die over twee weken 7⁰ en windkracht W 4 voorspelt. Misschien moet ik mijn ambitie bijstellen van ‘juichend over de eindstreep komen’ naar, eeh, ‘gewoon meedoen en maar kijken waar het schip strandt’. Afgelopen zondag met Frans in Coevorden was een betonrichel naast het fietspad al te hoog voor mijn bijgestelde ambitie en reactievermogen. Godver! Vertelt Frans, pillendraaier, zanger, hoboïst, echtgenoot, racefietser, net over een ingewikkelde hobodag op één februari, sommige mensen doen ook echt alles, flikkeren we op de grond. Een ruwe val op de betonklinkers herinnert me aan onze sterfelijkheid. Zo’n 120 jaar aan man verpakt in zo’n 160 kilo’s ligt uitgeteld in twee delen op de koude grond luisterend zich af te vragen waaraan Coevorden de duizenden kraaien op de elektriciteitslijnen te danken heeft. Even houd ik mijn ogen gesloten en ga alle vijf vitale lijfonderdelen langs. Dan is het tijd voor flarden Hitchcock, Coevordense kofferbakmoorden, Armageddon, ganzenhoedsters, de symboliek van een aangekoekt randje op een ketchupfles als symbool van vergankelijkheid in de hedendaagse beeldende kunst, organiste Zhukova en haar bloedstollende rode dress; mijn breinflitsen maken overuren. Een onbewust tot in de puntjes beheerste valtechniek, een ijzeren conditie en het rotsvaste gevoel dat Lieve Heren evenmin bestaan als royals met een fatsoenlijke belastingmoraal houden ons en beide fietsen schadevrij. Nulnadanienteneat mankeert ons vieren! Fluitend en om de vijf minuten hondsgelukkig terugblikkend op dit ‘Mirakel van Coevern’ <binnenkort in theater de Hofpoort> ronden we Slagharen, Hoogeveen en Westerbork. Na 93 kms volgt een blauweplekkenonderzoek in warm badwater. Verlangend kijk ik uit naar een rustweekje: beetje mantelzorgen, Spaans studeren, tuin opknappen en Buienradar volgen. Zuidoost-Drenthe: 93 kms. Naschrift: breaking njewzz: vandaag, 19/1, weer onderuit, nu op Siebrandsbrug Emmen. De kunststof planken, gevoerd met dwarse snorretjes die er stroef uitzien, trokken aan ons als Citrixgaten aan Poetineske hackers. We moeten in 2 weken tijd onze naïeve argeloosheid zien kwijt te raken.

Week 2

Op de fiets waaieren mijn gedachten uit als vrouwenharen onder een föhn. Hoe komt het toch dat veel plattelandsburgemeesters langetermijnvisieloos zijn en slappe knieën hebben? Na enkele uren fietsen weet ik het. Dat mantelzorgen voor een leuke vrouw veel lichter is dan lange fietstochten maken, houd ik nog even voor me. Afzien met tegenwind en slagregens is zoveel inspannender dan stofzuigen, koken, stilzijn bij middagslaapjes, jezelf wat wegcijferen en theezetten voor vriendinnen. Normaal gesproken ben ik hondstrouw: mijn krant heb ik al 46 jaar, mijn tweelingbroer 64 en mijn vrouw 42. Wat fietsenmakerstrouw betreft ben ik een hoerenloper; ik bekijk de etalages en vergelijk. Ik ken ze allemaal: Roosken in Erica, Janszen in Noord-Sleen, Egberts in Borger, Zanting in New Amsterdam, en in MM: Zwiers op het industrieterrein, Holleman van Fietsen voor Jou, Klaas-Jan Terwisga voor mijn Gazelle en voor Inges e-bike de Wheelerdealer. De aanpak verschilt. Ze preken voor eigen parochies als dominees van 67 verschillende kerksoorten met hun eigen verzonnen goden en waarheden. Waar wel een lijn in zit: ze zien mijn afgetrapte Bulls nog niet of er moet een nieuwe ketting, stuurpen of cassette op en er is altijd wel een asje versleten en een fietsbroek van acht jaar, ja die kan ook echt niet meer hè. Onder de € 250,- uitkomen is net zo lastig als gemiddeld boven de 30 rijden op de atb. Alle fietsenmakers zijn aardige pikken. Ik word getriggerd door hun deskundigheid, praatjesmakerij, fietservaring en goedkoopte. Maar nooit door de overal aanwezige grootbeeldschermen met fietsers in de Ardennen die met ultragladde kuiten en wapperende lokken voor € 2.900,- aan kleertjes showen en zweetvrij colletjes pakken. Waar blijven de werkplaatsvrouwen? Goede adviezen genoeg. Ook over voeding. Een rijwielhersteller zei: “Maar dan neem je halverwege toch even de tijd voor een lekkere uitsmijter,” en dat was voor mij als zalf op een wonde. Onder fietsers is ‘een gelletje pakken’ net zo gewoon als ‘vrijheid blijheid’ voor liberalen op het jaarcongres en gedegen toekomstvisies voor durfpolitici als Jesse K. Als vuurwerk in ruim plastic verpakte gelletjes en sportsupplementen lijken me beter voor fabrikanten en doorverkopers dan voor spieren. Hoe doen de groten der aarde het met voedsel? ‘Mathieu van der Poel (dixit De Volkskrant) stond niet echt bekend als iemand die er een gebalanceerd dieet op nahield. Zijn ontbijt: twee witte pistoletjes, één met jam en één met ei. Drie uur voor de wedstrijd: pasta met ham en kaas en een flinke scheut ketchup. Na de koers een koffiekoek en een wentelteefje. En als dagafsluiting: een bak friet met ketchup, saté en een worst.’ Dat hij later in de supplementenbizniz is gegaan, zijn bedrijf is gebaseerd op de nutrigenomica, past in het beeld van de economistische sporter voor wie het geweten ook een verdienmodel is en rekbaar als opvattingen over knalvuurwerk, zwart en roetvegen. ‘Navraag,’ nog steeds de VK, ‘leert dat de wetenschappelijke basis van het bedrijf ‘wankel’ is.’ Zonder krentenbollen, bananen en Twixen was mijn dieet als pijnbestrijding zonder aspirine, als Tesla’s zonder accu, als vrouw zonder föhn.

Terug naar de Winterfiets Elfstedentocht. Vanaf nu is het trainingsdoel niet het lijf maar de geest. Die wil ik laten wennen aan succestochten. De mentale hardeschijf resetten door hem te verwennen. Dus fietsen met als doel superfit aan te komen en het idee te hebben de hele dag zonder inspanning door te kunnen trappen. Dus vanaf heden meer Harmonia en minder Ares en na afloop spinnenwebben ragen, de douche voorverwarmen, tijdschriften klaarleggen, slopen strijken en nooit vergeten te zeggen dat ondanks alles het haar goed zit. Ellertsveldroute: 55 kms.

Week 1

(olieverfschilderij van Ineke Stevens-Tijdeman)

Even terugblikken: in 2019 fietste ik 60% meer dan in 2018; met zo’n percentage versla ik met gemak de statistieken van illegale vuurwerkverkopen, alle ASN-beleggingsfondsen en zelfs de AEX, maar de statistieken over de teruggang van de weidevogels haal ik natuurlijk niet. Ik houd de veertiendaagse weersvoorspellingen in de gaten als senioren pensioenontwikkelingen, akkerbouwers subsidiestromen en junioren hun facebookaccount. Tot half januari wordt amper nachtvorst voorspeld. Dat is good njewzz en zou betekenen dat de rode racer Bulls Desert Falcon de voorkeur krijgt boven de witte Copperhead. Dat zou mooi wezen. Deze week komt van fietsen niet veel helaas. Slechts 1 x: Coevorden / De Krim / Slagharen / Hoogeveen / Westerbork / Assen / Grolloo / Borger: 125 kms in 5.20. Het stuk van Hoogeveen naar Westerbork doorsnijdt Drenthe als een bot mes brokkelige, oude Friese kaas. Je kan het natuurlijk niet vergelijken met Workum Harlingen waar de elementen woest en redeloos tekeer (kunnen) gaan als vuurpijlen in Duindorp, als brave boeren voor provinciehuizen.

Nu ben ik klaar met de voorbereidingen, denk ik, hoewel onzekerheid blijft knagen als een ratje aan duivenvoerverpakkingen. Nooit heb ik meer last van mijn zitvlak of gevoelige liezen: die zijn na de geïntensiveerde trainingsarbeid als gelooid leer van een Portugese visser die in een string de zonnige baren bevaart. Ik rijd nu met nieuwe schoenen, een soort Langlauf Schuhe die de tenen iets meer bewegingsvrijheid geven. Het eerste stuk vanmorgen had ik (lichte) wind tegen. Een paardenstaart op blote voeten in sneakers en op een e-bike, blijkens de jasopdruk werkend bij Leisure Resort Slagharen, houdt me van De Krim tot Slagharen uit de wind. Mijn daggemiddelde klimt tussen 07.00 en 12.00 uur  langzaam maar zeker van 20, 21, 22 naar een dikke 23. Ik denk aan Bram Tankink, over wie ik las in Tank afgelopen oudejaarsdag op weg naar televisie- knalvuurwerk- en oliebolvrij Antwerpen. Tank (geschreven door Blijlevens en Tankink) is een heel ander boek dan Cruijff (door Auke Kok). In Tank wordt Tankinks leven en sport beschreven en omdat Tankink in zijn wielercarrière weinig won (zelfs Emmens Gouden Pijl niet), is het een prettig leesbaar boek geworden, over een gewoon mens. Zowel in pelotons, families en scholen, denk ik, zijn uitvallers, brekebenen, middenmoters, verstotenen, knechten en gevallenen, vaak interessanter dan kopmannen en winnaars. Nog drie trainingsweken te gaan, maar eerst maar eens een weekje fietsen inruilen voor liefdevol mantelzorgen.

Week 52

Even wat cijfertjes. 34 componenten telt mijn uitrusting. Maximaal 1.500 deelnemers kunnen op 2 februari meedoen aan de Winterfiets Elfstedentocht. Deze limiet maakt de tocht wel heel speciaal. Vergelijk dat eens met massastarts bij de pinksterfietstocht met meer dan 30.000 en de legendarische schaatstocht met plus 16.500 deelnemers. Nog 35 dagen.

Frans en ik fietsten zondag ontspannen naar Uelsen (D) en Hardenberg en inspannend terug via De Krim en Dalerpeel: 101 kms in 4,25 uur. Dat zou neerkomen op de tocht der tochten binnen de 9 uur.

Net over de grens, bij Wilsum, wordt het landschap glooiend, tegelijk lieflijk maar slopend, aantrekkelijk maar gemeen. Het begrip ‘vals plat’ krijgt inhoud, je ziet het haast niet maar voelt het wel, als afnemende rentetarieven op spaarrekeningen, als argumentengebrek in zwartepietdiscussies, als teveel liberalisme in het sociale domein.

Bijna geen wind, 7⁰ en lichte regen: i-d-e-a-le omstandigheden. Weinig verkeer gelukkig. Ik eet drie krentenbollen, een banaan en drink 1000 cc sportdrank en jus d’orange. Daarnaast drinken we onderweg twee keer thee, om, speciaal voor mij, de handen te warmen. Frans heeft verwarmde handschoenen, met lampjes.

Behalve voor striemende regen, hongerklop, harde wind, materiaalpech en extreme kou zijn we beducht voor zwaar tractorverkeer en kleine, vaak witte, bestelwagentjes op landbouwweggetjes. Die verhouden zich tot fietsers als onaangelijnde pitbulls tot joggers of pulsvissers tot slapende scholletjes. Het lijkt erop dat veel boeren, misschien omdat ze voor de gesubsidieerde tractoren geen wegenbelasting betalen en geen apk-keuring hoeven te doen, de openbare weg als verlengstukken van hun erf beschouwen, zoals inhalige nieuwewijkbewoners graaiend snippergroen annexeren. Wegbermen worden aan gort gereden en drek blijft iets te vaak, vooral bij bietenoverslag, duimendik op de weg liggen.

Gek, maar ondanks mijn verhoogde fietsactiviteiten, op 2e kerstdag fiets ik de Ellertsveldroute van 55 kms, kom ik wat aan. Mijn atb weegt (met 1 l drinken) 15,4 kg, de kleding 2,5 kg, met mij erbij net onder de 95 kgs. Een heel verschil met schaatsers die licht als vlinders naar de finish kunnen flabberen. Op zaterdag fiets ik, bij 1°, nog 47 kms met verwarmingspads in handschoenen en schoenen. Mwaaah. Geïsoleerde schoenen en verwarmde handschoenen kan ik nog net weerstaan.

Deze week 101, 55 en 47= 203 kms.