In Memoriam WILLEM KIND

Op mijn achttiende bezoek ik met een vriend de Ecole des beaux arts in Parijs en leer Giacometti kennen; zes jaar later maak ik kennis met het werk van Rotterdammer Willem Kind en herken de ijle, surrealistisch-expressionistische figuren; mijn eerste lesje kunstgeschiedenis in de praktijk is een feit..

Als ik de kerstpost open en een Duitse postzegel zie weet ik: ha, een kaart van Wim en Femke. Ik verheug me op het openen van de enveloppe want Willem en Femke zitten in de kerstkaarteneredivisie: geen groepsWhatsAppberichtje, een BCCmail of een ansicht van dertien in een dozijn, maar een eigen, creatieve kaart, vaak een scherpe foto uit een buitenland met een passende tekst. Maar, …dan zie ik een prefabindustriekaart, word ongerust en denk: godver, nee….

We schrikken van Femkes bericht op de nieuwjaarskaart: Wim is zeer ziek. Longkanker. Uitgezaaid. Palliatie. Naar nieuws. Een week later krijgen we het bericht dat Willem overleden is. Jammer dat zijn leven stopt, tragisch voor zijn gezin. Maar dit verhaal heeft een keerzijde. Rijden we naar Den Bosch, dan komen we vakkundig hand- en laswerk van Willem Kind bij een voordeur tegen, ook in tuinen en huiskamers van familie en vrienden in Apeldoorn, Groningen, Leiden, Nijmegen, Odoorn. In Emmerhout de reuzenletters A, B en C, de grote kop langs de weg in Borger, de turfsteker in Erica. Beelden in Bargeres, Klijndijk…; kortom Willem mag dan dood zijn, hij leeft overal voort, zijn artistieke geest waart rond.

Onze eerste kennismaking met Willem is in zijn atelier in Angelslo: hij levert ons een meer dan manshoog stalen beeld van een vogel, een loopvogel noemen wij hem: poëtisch, fier, in rake kleuren rood, goud en blauw. In een leuke optocht wordt het tuinbeeld aangeleverd. Bij elke verhuizing nemen we hem weer mee: van Emmen naar Sleen en weer terug naar Emmen en uiteindelijk belandt hij in een mooie tuin in Groningen. Nog steeds blijven mensen staan en kijken ernaar met veel belangstelling. Later werkt hij op een industrieterrein in Emmen en Neuenhaus. Enkele keren kopen we iets, soms om zelf te houden en soms als cadeau voor anderen. De prijs, ach daar worden we het vaak over eens; soms beslechten we de koop met een fles Jameson.

De naam Willem Kind staat voor heel eigen, van afstand herkenbare beelden. Stuk voor stuk dragen ze zijn handtekening. Of Willem als oeuvrebouwer zal worden gezien, wie zal het zeggen. In zijn thuisbasis Emmen is hij een alom bekende kunstenaar. Of hij genoeg erkenning krijgt in de Zuidenveldregio? Het CBK Emmen heeft naar mijn weten nooit een solo-tentoonstelling aan hem gewijd. Ongetwijfeld zullen particulieren nu hun beelden graag afstaan voor een overzichtstentoonstelling in een gelegenheidsruimte. De beelden van Willem Kind zullen de tand des tijds doorstaan en Willem leeft, op weg naar, vooruit, de eeuwigheid .

Beste Klaastaallezers,

Bij de jaarwisseling 2023/2024 hierbij mijn Groningse nieuwjaarsgroet.

Moi!

Wies met lutje keroazie

 

Wat hebt wie ja oflopen joar mooie herinnerings

moakt, mit zingen, fietsen, lezen, schrieven, ja

zölfs mit novvelk LHBTQ+kleuren op stoepe

krieten bie Museumbrugge, mit Vraize vlagen in

Surhuzum en nije vrunden moaken in Stad,

Ommelaand en Zuud Afrika.

De weerld stoat ien fik en braandt, ik schrik van

nijs in kraant: man, stoensbounder en kompeer in

ain, loat  vraauw stoan noast benzinepomp noa

pispauze bie tankstation aargens tusken Beem

en Bethlehem.

Mor goud dat oes onthold korrodeert as old iezer

ien swieneschure: alles ontholn ken ja nait ja en

k peins over de körtste mor muilekste òfstand

maank haart en heufd.

Wie hebt verrekte veul belang bie n goud nij-joar

mit veur joe allermieterst veul

blauwe lochten en laifs van K l a a s & I n g e

(ter info: keroazie = moed, kompeer = mafkees; stoensbounder =  zonderlinge man)

Wat leren mijn Google-statistics me? Ons energieverbruik steeg van € 65,-/maand in 2002 naar € 125,-  in 2023. Mijn eigen zorgkostenrisico van € 875,- kreeg geen deuk. Ons VanDerMeulenFonds -hierover later meer- doet waar het voor ingesteld is en gaat ‘t derde jaar in. ‘k Maakte op Gazelle, Sensa en Giant 7.000 fietskilometers -> 20 per dag. ‘k Schreef 92 KlaasTaaltjes met tegen de 4000 Klaastaalgebruikers (zeg nooit ‘volgers’), met een gemiddelde leestijd van 1.34 m. Via ‘momentopname rapporten’ kan ik ook van alles lezen over ‘organic search, email, Analytics Intelligence, referral, direct, organic social, first visit, session, (nieuwe) gebruikers, afwijkingsdetectie, user engagement, page view, aantal clicks per dag/week/maand, gebruikersactiviteit per cohort,  conversies, gebruikers per land’ en meer, maar daar ligt mijn interesse niet. Ik vind het leuk om te schrijven en om eieren te leggen.

Opvallend: enkele (ook in mijn ogen zeer goed geslaagde) artikelen blijven ook in 2023 weer populair: Lale Gül, Salomon Levy, (mijn adviezen aan) projectontwikkelaar Peter van Dijk, mijn niet aflatende stroom IM’s, (oppassen dat ik ze niet premortaal schrijf) en (koor)concertverslagen. Zelf een non-facebooker zie ik wel effecten van teksten delende facebookgenbruikers.

Tot nu toe bevalt mijn Maarten ’t Hart-projectje: per week een boek van ’t Hart herlezen. Hierdoor moeten de corrupte, frauderende Zwolse hartspecialisten nog even wachten (Hartspecialisten Zwolle. Het grootste ziekenhuis van Nederland staat in Zwolle, het Isala. Het specialisme hartzorg is van uitmuntend verworden tot corrupt en frauderend. Vijf specialisten die zich specialiseerden in hartchirurgie en zelfverrijking hebben zich verkocht aan de miljardenindustrie). En ook Kinderhartchirurgie. Minister Kuipers besluit dat de kinderhartchirurgie wordt geconcentreerd in Rotterdam en Groningen. Een gedurfd besluit om dit specialisme naast Rotterdam in het dunstbevolkte gebied te plaatsen. Verliezers Leiden en Utrecht gedragen zich als autonomen en accepteren de beslissing niet en stappen naar de rechter. Mantelzorg. Onderzoek toont aan dat vermeende probleem bij/onder mantelzorg(ers) eerder een resultaat is van gelehesjesdiscussies bij televisiepraattafels dan dat er sprake is van een tekort aan mantelzorgers. Kranten staan vol over bullshitbanen: een definitie van bullshitbanen is nog lastig. Enkele doen de ronde: die banen waarvan beoefenaren na pensionering moeiteloos en goed betaald willen doorgaan tot hun 70e. Of: banen die boven komen drijven in antwoorden na de door beoefenaren gestelde vraag: vind ik mijn baan nutteloos? Dan zien we: kunstenaar, PR-functionaris, financieel manager, horecamedewerker, econoom, IT-medewerker, assemblagemedewerker, deurwaarder, schoonmaker, marketingmanager.

Maarten ’t Hart 20 ‘De droomkoningin’ (1983)

Weer eens iets anders van ’t Hart: een thriller. De hoofdpersoon, farmacoloog Thomas Kuyper, gaat, smoorverliefd, op kroegentocht met een vrouw, Jenny Fortuyn, die later wordt vermist. Rechercheur Joost Lambert en Krijn Meuldijk doen onderzoek, ook bij de verdachte en zijn vrouw Leonie, die vooralsnog niets weet van het onderzoek, thuis. In bijzinnen schetst ’t Hart zijn wereldbeeld en komen bekende thema’s voorbij als (on)gewenste kinderloosheid, natuurobservaties, dromen, verleidelijke vrouwen voorbij, rattenonderzoek en kannibalisme bij ratten, maatschappijkritiek, subsidiebeleid bij wetenschappelijk onderzoek. Uiteindelijk wordt de verdacht opgesloten, alles wijst in zijn richting.

Thomas (vanuit de cel) en Leonie beginnen brieven te schrijven. T vertelt van zijn fascinatie voor Jenny de biebmedewerkster en Leonie vertelt over het onderzoek. Er is een vermoeden dat de ratten de vermiste vrouw hebben opgepeuzeld, iets wat Thomas weerspreekt.

Leonie beschrijft in haar dagboek hoe ze Thomas’ gangen nagaat en met mensen spreekt die Jenny goed kenden. Het kinderwensthema komt prominent naar voren. Ook gaat ze naar een vrouwenhuis waar over het vrouwelijk orgasme wordt gediscussieerd, ze probeert zich Jenny’s gedrag voor te stellen. Steeds meer kruipt Leonie in de rechercheursrol en onderzoekt ze wat er mogelijk gebeurd is, in het lab ziet ze zeekoeien op sterk water. Zijstraat: de mogelijkheid dat het lijk, diepgevroren, in flinters wordt gesneden en weggemoffeld doet denken aan het verhaal ‘Gevederde vrienden’ van Jan Wolkers.

Thomas is rustig bij het proces. Er blijkt weinig tot geen concreet bewijs tegen hem te zijn en hij wordt vrijgelaten. De vermoorde vrouw in een fles op alcohol is niet Jenny maar een andere vrouw. Leonie is uiteindelijk gerustgesteld als blijkt dat Thomas niet met Jenny naar bed is gegaan, hoewel hij dat wel had gewild. Als in een echte detective lopen er allerlei draden door elkaar en maken het boek een goed gewrocht geheel. ’t Hart schreef er drie jaren aan.

Maarten ’t Hart 19 ‘De vrouw bestaat niet’ (1982)

’t Hart wil feministische ideeën en overtuigingen toetsen aan zijn eigen ervaringen en inzichten. In ‘De vrouw bestaat niet’ relativeert ’t Hart het feminisme door fenomenen die het feminisme typeren te analyseren. Pippie Langkous, de koningin, Indira Ghandi, Krijnie Baks (de koningin van de straat). Margareth Thatcher: allen dominante vrouwen die sullige, trouwhartige, goedaardige mannen vaak de baas zijn. Jongens zijn in het onderwijs- en zorggebied vaak benadeeld tegenover gepriviligieerde vrouwen/meisjes, hoewel ze fysiek iets  sterker zijn. Dat niet alle feministen op ’t Harts boek, dat zes drukken scoorde in zes maanden, zaten te wachten moge duidelijk zijn.

’t Hart toont aan dat feministische auteurs, zonder uitzondering afkomstig uit de betere milieus, hun stelligheden (over huilgedrag, conditionering, rolpatronen, cultuur <-> natuur, opvoeding, jeugdliteratuur, enz.)  baseren op ongefundeerde en onbewezen aannames. Zijn tegenwerpingen zijn dan weer gestoeld op zijn privé-ervaringen, maar dan wel ondersteund door een keur aan literatuur.

’t Hart wijdt een hoofdstukje aan het fenomeen mannenhaat en vrouwelijke genieën, de boven- of ondervertegenwoordiging van vrouwen in literatuur, muziek, beeldende kunst. Vooral onder componisten zijn er weinig vrouwen tot de top doorgedrongen hoewel er veel vrouwelijke componisten zijn. Hetzelfde geldt voor koks: heel vel vrouwen koken maar sterrenkoks zijn bijna allen mannen.

Smakelijk verhaalt ’t Hart van ongelijke kansen tussen m/v in (zwaar lichamelijk) werk, militaire dienst, salariëring, seksisme op universiteiten. Voor een club biologen gaf ’t Hart voor ’t eerst een lezing met de naam ‘De vrouw bestaat niet’, iets wat wel wat reuring veroorzaakte. Een heel hoofdstuk gaat over ‘De zwembadmentaliteit’ van Andreas Burnier en Anja Meulenbelts ‘De schaamte voorbij’ een boek dat ’t Hart vergelijkt met een boek van Henk van der Meyden: Privégeheimen. Ook interessant is het deel over feminisme als religie, beide met de drang tot zending en missie.

Heel persoonlijk wordt het wanneer ’t Hart schrijft dat hij vanaf zijn achtste heeft gehunkerd naar geslachtsverandering, maar dat hij dat door te schrijven op de achtergrond heeft weten te dringen.

Open brief: Peter van Dijk, bedankt!

Nieuws! Projectontwikkelaar Peter van Dijk verkoopt lap grond Noordbarge aan Jehova’s.

Alweer drie jaar geleden richtte ik mijn cri de coeur ‘Peter van Dijk, keer om alstublieft’ aan projectontwikkelaar Peter van Dijk en later een iets ingekorte versie aan de gemeenteraad van Emmen om zo een dreigende misstap van De Dijk te voorkomen. De Dijk wilde twaalf peperdure foeilelijk boerderettes in Noordbarge bouwen, in een rurale doe-maar-gewoon-omgeving. Of mijn open brief gewerkt heeft? Wie zal het zeggen. Feit is dat Peter van Dijk nu een U-turn heeft gemaakt en van het oorspronkelijke onzalige plan is teruggekeerd. Mijn beargumenteerde betoog om ook te bouwen voor de kleinere portemonnee lijkt effect te hebben gehad. Bravo! Het worden er nu slechts drie schuurwoningen op idioot grote percelen en 30 appartementen.

Mijnheer Van Dijk: zeer bedankt. We zijn er bijna. ‘Wat nu weer,’ hoor ik u grommend denken. Mijn verzoek en breed gedragen opvatting onder Noordbargers, die tandenknarsend zien dat voor jonge dorpsgenoten er nietnooitnever iets te koop is, is nu dat u kleinere wooneenheden gaat bouwen voor Noordbargers pur sang. Verkoop het niet aan een vanwege immoreel en uiterst bedenkelijk gedrag lange tijd onder de loep van het Openbaar Ministerie vallende geloofssekte de Jehova’s Getuigen. U om een reactie gevraagd, vertelt u mij telefonisch dat perikelen omtrent een ontsluitingsweg en andere veranderde inzichten als verhoogde bouwkosten tot de gamechanger hebben geleid. U repliceert dat mogelijk immoreel gedrag van de beoogde koper nog niet tot een veroordeling heeft geleid en dat, mocht je deze lijn doortrekken, ook zaken doen met de katholieke kerk onmogelijk zou zijn. Dat is maar al te waar.

Geachte heer Van Dijk: indertijd, het was in 2020, heeft het bestuur van AOC Terra u de koop van het perceel gegund terwijl toen de Jehova’s een hoger bod op tafel legden. AOC Terra toonde aan een functionerend geweten te hebben. U had – en terecht – de gunfactor. Geef nu de gunfactor door aan Noordbarge om twee zwaarwegende redenen:

  • Belast uw geweten niet en verkoop niet aan een gesloten instituut dat van nare rigide uitsluitingspraktijken van uittreders en seksueel overschrijdend gedrag wordt beticht. Uitgetredenen worden verstoten en raken in een sociaal isolement.
  • Maak van Noordbarge niet nog meer een dorp achter de hekken. Het huidige terrein van de Jehova’s is door manshoge groene hekwerken voor gewone mensen niet te betreden. Stalen hekken en camera’s zeggen botweg ‘Ho.’ Er komen steeds meer extravagante woningen achter tralies en bewaakt door camera’s. Meer en meer verwordt Noordbarge tot een tweede Orvelte of Veenmuseum met akelige bordjes: Niet Betreden! Privé terrein! Sociale cohesie wordt vermalen, en ongewenste tegenstellingen vernielen de dorpse sfeer.

Geachte heer Van Dijk: de handtekeningen zijn nog niet gezet vertelt u mij en wederom doe ik een dringend beroep op u: keer om alstublieft en zoek een acceptabele, sociale oplossing en verkoop de grond in betaalbare percelen aan jonge en oude Noordbargers, start een tiny-house-project of knarrenhof. Maak weer een pas op de plaats, keer om en word een held van Noordbarge, Emmen. U hebt getoond het in u te hebben, luister naar uw hart en niet naar de portemonnee, opdat we later gezamenlijk kunnen scanderen: Peter van Dijk: bedankt!

Maarten ’t Hart 18 ‘De zaterdagvliegers’ (1981)

Een verhalenboek, deze keer met 12 (meest) jeugdverhalen. Na ruim 42 jaar herinner ik me het verhaal ‘Het longvolume’ tot in detail, weergaloos voor beginnende docenten, ik las het vroeger in elke klas voor. Verder veel interessante, mooie, onderwijsgerelateerde verhalen.

  • Het brandende braambos: een meisje, Esther, wil met M nadoen wat haar zus en vriendje doen en probeert de jonge M tot zoenen en neuken te krijgen, maar M bidt liever en probeert haar te bekeren en een plasserd bij haar naar binnen brengen?
  • Velasques Keurkorps Major: M krijgt sigarenbandjes van een ’s avonds voorbij wandelende meneer en M is blij dat de meneer door een goede daad te verrichten behouden zal blijven voor het hellevuur. Na keelkanker sterft de man.
  • Het stilleven: M’s vader maakt zich druk over een schilderij, een stilleven, dat hij mogelijk krijgt. Op de begraafplaats is een man die gelooft dat zijn vrouw ’s nachts zal opstaan. Het gevreesde stilleven wordt een schilderij van een boerderij.
  • Een nachtgezicht: over een man die twee keer ’s jaars in een GGZ wordt opgenomen omdat zijn vrouw niet wil seksen, een verhaal met schitterende bijbelse zijpaden.
  • De versnijdenis: een beginnende biologiedocent worstelt met orde houden en stelt het lesbegin uit door lang te bidden: schitterend verhaal over voortgezet onderwijs.
  • Het longvolume: over orde houden in het v.o.. De leraar bio behandelt enkel nog alle soorten bevruchtingswijzen om de klas stil te houden en daarna mat hij de grootste druktemakers af door ze longvolumeproeven te laten doen. Meesterlijk verhaal.
  • Zondagavondslang: de bioloog wordt gegijzeld door een naar achteraf blijkt niet giftige slang die door de ratten wordt opgegeten.
  • De waterstaafwants: bij een eerstejaars biologie-excursie raakt de docent onder de indruk van een studente; zij blijft als enige over en ze vinden de waterstaafwants .
  • Onder de witte knop: een bekende bioloog/auteur wordt overstelpt met interviewverzoeken die de start van een nieuwe roman vertragen.
  • De eerste lichting: de artiekelenauteur heeft de verkeerde brief in de verkeerde brievenbusgleuf gegooid en wacht de hele middag op de lichting. Vergeefs.
  • Het Muiderslot: een muskusratvanger die van muskusraten houdt en een bioloog gaan op pad, gevolgd door een radioreporter.
  • De zaterdagvliegers: over duivenhouders, zaterdag- en zondagvliegers, die een centje bijverdienen door erwten te selecteren op slechte. Japie, een duivenmelker sterft op het dak als hij wacht op terugkerende duiven.

Kerstconcert Grootkoor Groningen

20 december 2023. Het schip van de Martinikerk kan 1.200 bezoekers aan. Zoveel zullen er misschien niet zijn geweest bij het kerstconcert van Grootkoor Groningen, laten we het op 750 houden. 750 mensen in het publiek en 170 zangers, verschillend en toch gelijk. Wie weet wat achter die groenige sjaaltjes en stropdassen schuilt, het is de liefde voor zingen die de groep bindt. En kijk, met Johan, Erna, Rogier en Bram ontstaat iets wat je een beginnend vriendengroepje kan noemen.

Vijf keer repeteren en drie concerten in Amsterdam, Assen en Groningen met bevlogen koordirecties,  gedreven zangers, toppianisten, Martin Mans die Schnitger ervan langs geeft, een jonge solist met een gouden stem en bezwerende armgebaren als een Achtstedagadventistenpredikant en een heuse deus ex machina: een als tinnitus zoemende drone die als een loerende engel later voor indringende reclamebeelden gaat zorgen. Prachtig allemaal. En dan mijn zeven familieleden die mijn kuif in de picture houden en mijn lonkende knipogen naar moeder Theresa op de bok moeten missen: een heerlijke avond.

Van alle kanten vallen de stemmen in en elkaar bij: wij tenoren, veertien pax, willen ons laten horen en zingen vanuit de tenen. Ik voel me vrij, vooral bij de toch wat lastige inzet van ‘O du Fröhliche’, waarbij we de vrouwen voor moeten laten gaan. Dan toch spatzuiver en lekker hard durven inzetten op ‘Freue dich’ gaat me steeds beter af, geweldig. Op het lekkere af zelfs. En wat is er tegen op een start met het eerste couplet van het Grunneger Volkslaid? Niks! Het kan door jarenlange veronachtzaming niet tippen aan het Friese, maar het begin van ‘Ain pronkjewail in golden raand’ is er.

Okee, en dan de minpuntjes, waren die er soms niet? Natuurlijk. Steeds vraag ik me af of geluidsversterking nodig is. Vorige week hoorden we in Dalen 15 jongevrouwenstemmen die microfoonloos een volle kerk temden, dus wat mij betreft: weg met geluidversterking. De apoëtische teksten waarvan de houdbaarheidsdatum al lang verstreken is en die na eeuwen meer een soort mantra-achtige bezweringsformules worden. Waarom niet eens een nieuw stuk van een hedendaagse dichter getoonzet dat een combi maakt van kerst, Gaza, FC Groningen, spreidingswet, stikstoffraudeurs, blond bier en zoete poffers? Een iets kleurrijker outfit: i.p.v. de permafrostaandoende groengouden kleurtjes op de zwart-witte basisuniformen eens sexy, felle kleuraccenten? Een flashmobachtig begin: zingend uit alle hoeken en gaten aankomen en stommelend en struikelend, met fel flikkerende discolampen, beschaafde laserpennen of glowinthedarklichtstaafjes belicht het podium betreden. O ja en koordirigenten: houd als Pieter, Dilan en Frans ook de flanken in de gaten, richt je niet enkel naar de brede weg voor je.

Terug naar de bühne: ik sta voor het eerst naast Jelle uit Franeker en Hanny uit Zuidlaren. We tikken elkaar even aan bij een extra fijne uithaal of splitsecondmissertje. Farizeërs in het publiek maken kennis met de kunsten van Schnitger, Nederlands beste orgel. Bij thuiskomst horen we wel weer of Bouterse wel of niet een seriemoordenaar is, maar voor nu: laat die kerst maar komme!

Kerstconcert van Hem en Nova in Dalen

16 december 2023. Soms gebeuren er in Drentse dorpen mooie dingen: men denkt na over broodnodige landbouwhervormingen, vangt zonder dwang van de bijna getorpedeerde spreidingswet vluchtelingen uit Oekraïne op, gewoon omdat het moet, het dorp Dalen staat vol met gezellig oplichtende kerstbomen en in no time slagen twee heel verschillende koren erin een match te maken die de ademloos luisterende bezoekers versteld doet staan. Het tweede door SCDZ georganiseerde kerstconcert is er één om lang over na te denken en te praten. Twee ploegjes van bijna dertig mannen en vijftien vrouwen, aangevoerd door twee topdirigenten en begeleid door musici van de bovenste plank, maken heerlijke muziek. Vrouwenkoor NOVA uit Groningen en mannenkoor HEM uit Oosterhesselen flikken het.

Net voor de pauze wordt Coevordens burgemeester Renze Bergsma in het zonnetje gezet. Coevorden, de gemeente die gastvrij Oekraïense vluchtelingen huisvest, maakt dit concert mede mogelijk. De voor bijna 100 procent gevulde dorpskerk in Dalen met zijn fijnproeversakoestiek leent zich meer dan prima voor dit concert. Hem zingt in het Engels, Nederlands en Drents; Nova voegt daar Frans, Slovaaks en Russisch aan toe; meertalig, meerstemmig en meerkleurig als Van Goghs palet.

Er is veel werk gemaakt van de arrangementen, zo luisteren we naar een speciaal voor de lagere mannenstemmen gearrangeerd ‘For unto us’ van Händel, het prachtige ‘Ten oosten van de Iessel’ van streekgenoot Daniël Lohues en het humoristische en maar al te toepasselijke ‘Waar vind je tegenwoordig nog een goede timmerman’ (die wat zijn ogen zien met de handen maken kan) van Eli Asser. En zonder te schmieren worden de rode zakdoeken erbij gehaald in ‘Lonely this Christmas’ van Mud: niet elke kerst kent immers het plezier van de Jumbo- of Lidl-kerstmaaltijden. En in ‘Christmas all over again’ klinken zelfs rocky invloeden.

De Nova-vrouwen worden excellent, in het tweede blokje zelfs jazzy, begeleid door pianist Cas Straatman maar worden het puurst als er loep- en spatzuiver à capella wordt gezongen, vier- of vijfstemmig, ik ben even de tel kwijt. Harmonieus tot op het bot en met een dynamiek van goud. Kijk ze daar staan: zelfverzekerd en à la minute reagerend op de soepel en klein bewegende touwtjes van dirigent/maestra Mirna Westra. Je kunt een speld horen vallen. De vrouwen zingen alles uit het hoofd en uit het hart en ontroeren het publiek.

En als apotheose een door beide koren samen gezongen prachtig bewerkt ‘Silent night’ en samen met het publiek ‘Happy Xmas’ van -wie kent ze niet- John Lennon en Yoko Ono. Dalen bedankt!

Winterboek I

parking Ossenmarkt

Lichtroute Groningen. KunstPuntmedewerker Elke gidst ons langs tien lichtinstallaties in Groningens binnenstad. Tschumipaviljoen, twee bushokjesmarkeringen in Oosterstraat en Gelkingestraat, Radesingel, parking onder Forum, Papengang, Parking Osssenmarkt, hekwerk Martinitoren en bibliotheek RUG. De zuil van André Volten aan Radesingel imponeert: 13,5 meter glimmend verticaal staal, met een spleet die van zeer smal naar opener gaat. Mannelijkheid en vrouwelijkheid samen in gestileerde artistieke porno. Twee van de tien lichtkunstwerken blijven donker: jammer; come on Groningen en KunstPunt, dat had beter gekund.

Huisartsen. Van 2000 – 2021 kwamen er in Nederland 56% huisartsen bij. Niettegenstaande de populaire praattafelberichtgeving die ten onrechte nieuws wordt genoemd, zijn er meer huisartsen dan ooit. Maar ze willen allen parttime, liefst van kwart over negen tot tien voor half vier, woensdagmiddag vrij en dan ook nog liefst in een middelgrote stad, werken en schuwen de verantwoordelijkheid van het bedrijfsmatige aspect. In Frankrijk is het gewoon dat de overheid hoog opgeleide profi’s als leraren een werkgebied aanwijst. Dat is de oplossing. De overheid biedt een goede opleiding aan en vraagt daarna als wederdienst huisartsen vijf of tien jaar te gaan werken in gebieden met een huisartsentekort waar huisartsenwoningen nog kastelen zijn.

Tschumi paviljoen

Geen probleem. We verlaten het café en bedanken het Texaanse meisje uit Muntendam, waarop ze antwoordt: ‘No problem.’ Wat een bijzondere reactie. Op de vraag: ‘Zou je dat even voor mij willen doen?’ is ‘geen probleem’ een prachtig antwoord. Wat een interessante taalontwikkeling. Van ‘alstublieft’, ‘graag gedaan’ naar ‘daar heb ik geen probleem mee.’

Solidariteit = delen. Of het om ziektekosten, belasting heffen, fietsparkeerplaatsen, diabetesmedicijnen of vluchtelingen opvangen gaat: bij een tekort is verdelen de enige oplossing. Dat heet solidariteitsgedachte. De spreidingswet wil vluchtelingen verdelen over de 342 gemeenten in Nederland. Het lijkt erop dat de VVD van Yesilgöz belang heeft bij de overlast in Ter Apel. 185 gemeenten nemen geen vluchtelingen op. Bloemendaal, Bilthoven, waar blijven jullie?

parking Forum

Tandheelkunde. Zomin als een minister van landbouw een boer moet zijn, hoeft een minister voor volksgezondheid een dokter te zijn. Maar de sector heeft er zo lang om gejeremieerd dat er eindelijk een vakminister voor volksgezondheid (welzijn en sport) is. En nu is het weer niet goed. Ernst Kuipers heeft in al zijn wijsheid besloten dat tandheelkunde een studiejaar inlevert. Het beroep van tandarts wordt aangepast. De

Gelkingestraat

eerste periode kleine ingrepen doen onder supervisie van een ouwe rot en dan over naar de meer complexe. Logisch toch. Zo doen straatmakers, accountants en loodgieters het ook. De beroepsgroep heeft ’t over zichzelf afgeroepen toen ze haar bestaan relativeerde door de controletermijn met 100% te verminderen, van een controle per half naar één jaar. Want sja, wie heeft nog gaatjes? Tandartsen die deze maatregel hebben zien aankomen, de allerbesten, richten zelf een bij- en nascholingsplatform op, vaak dental academy geheten. Heet dit niet zelfregulering? Zelfredzaamheid?

Maarten ’t Hart 17  ‘De droomkoningin’ (1980)

Tijdens een avondwandeling naar huis via een volkstuincomplex probeert de steeds verdwalende musicologiestudent / bakkerszoon Metten Anker zich alle vrouwen/meisjes die het herdenken waard zijn, naar wie hij onstilbaar en onheilspellend heeft verlangd op te sommen. Angela, baker tante Riekje, partner violiste Renske, domineesdochter Heiltje, oma Witsenburg, zijn schooljuf, zijn moeder, zijn zuster. Hij ontmoet een vrouw op een volkstuin en Irene de havenmeesterdochter.

In het 2e deel van het boek beschrijft ’t Hart hoe Metten en Renske bij een muziekschoolconcert in contact raken en hoe hij via een list haar adres achterhaalt en zich aanbiedt samen muziek te maken, ook Renske is vol van Bach. Terwijl ik lees beluister ik de door ’t Hart genoemde cantates, bijvoorbeeld het prachtige ‘Schlummert ein, ihr matten Augen’. Metten voelt zich inferieur aan Renske en uit dat onhandig genoeg, ook.

Het woord droomkoningin komt voor als Metten aan Renske vertelt over de tweede vrouw van Bach. Vol humor wordt de kennismakingsperiode met Renske, later ook een veel dromende koningin genoemd, beschreven en het eerste bezoek aan haar ouders, vreselijke typen die hun dochter opzadelen met een geprojecteerde onvervulbare kinderwens.

12,5 jaar getrouwd zijn Metten en Renske in deel drie. Metten ontmoet Angela bij een Haydn-concertje en wordt zowel aangetrokken als afgestoten. Ze bespreken bij een etentje de metafoor van de muziek, een passacaglia boordevol herhalingen die het leven verbeeldt. Openhartig spreken ze over het huwelijk, muziek, een kinderloos leven. Bij haar thuis musiceren ze samen en later ontstaat er een soort worsteling waarbij ze elkaar zoenen en zelfs in bed belanden, waar ze hun onalledaagse conversatie voortzetten. Tot vrijen komt het niet. Wel is Angela onder de indruk van Mettens zweetgeur.

Metten vervolgt zijn wandeling langs de volkstuinen en overdenkt zijn verhouding(en) tot vrouwen. Als hij thuiskomt hoort hij van Renske dat ze gedroomd heeft dat Metten een nachtelijke wandeling met een vrouw zou maken.

Het boek is doordesemd met Bach, natuurobservaties, religieuze dwanggedachten en gedachten over (relaties met) vrouwen.